طب سنتی

آب درمانی – فواید، انواع روش ها و تاثیر آن چیست؟

آب درمانی یک درمان کلی برای بدن است که شامل حرکت و ورزش در آب است، استخرهای درمان با آب معمولاً با استخرهای معمولی متفاوت است اما این روش می‌تواند در استخرهای معمولی نیز انجام شود، ارتباط زیادی با حرکت و انجام حرکات ورزشی در آب دارد، پزشکان اغلب یک دوره هیدروتراپی را به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی تجویز می‌کنند، جلسات هیدروتراپی معمولاً توسط ورزشکاران برای بهبودی آسیب‌های ورزشی، حفظ سلامت عمومی و تناسب اندام انجام می‌شود، علاوه بر این، افراد دیگر آن را به عنوان بخشی از یک روال سالم بدن مورد استفاده قرار می‌دهند. درمان هیدروتراپی به دلیل غوطه وری بدن در آب، احساس استقلال و موفقیت به آن می‌دهد، علاوه بر این، این روش درمانی همچنین به زندگی سالم تر نیز کمک می‌کند. در این مطلب متخصصان خانه پزشک ایرانیان در مورد روش درمانی با آب و همچنین انواع آن اطلاعات جامع و کاملی را ارائه نموده‌اند.

آب درمانی چیست؟

درمان هیدروتراپی شامل استفاده از آب برای درمان بیماری‌های مختلف مانند آرتروز، مشکلات روماتیسمی و سایر بیماری‌ها است، اگرچه روش درمان با آب به شنا شباهت دارد، اما متفاوت از آن است، زیرا فرد را ملزم به انجام تمرینات مختلف در یک استخر آب گرم می‌کند. دمای آب در استخر تقریباً ۳۳ تا ۳۶ درجه سانتیگراد است، دمای این آب بسیار گرم‌تر از دمای آب در یک استخر طبیعی است، درمان با آب که هیدروتراپی نیز نامیده می‌شود، معمولاً در بخش فیزیوتراپی بیمارستان یا کلینیک‌های فیزیوتراپی انجام می‌شود، یک فیزیوتراپیست که آموزش‌های تخصصی را به اتمام رسانده، تمرینات لازم را همراه با بیمار انجام می‌دهد.

آب درمانی چیست؟

چگونگی تاثیر آب درمانی

درمان با آب برای ایجاد التیام، بر اثرات مکانیکی و حرارتی آب استوار است، این ناشی از واکنش بدن در برابر محرک‌های سرد یا گرم، فشار وارد توسط آن و همچنین احساس آب می‌باشد، سپس این احساسات و اثرات توسط اعصاب به عمق پوست منتقل می‌‌شوند، زمانی که این اتفاق رخ دهد، این احساسات سیستم ایمنی بدن را تحریک کرده و در نتیجه بر آزادسازی هورمون‌های استرس تاثیر می‌گذارد، این امر می‌تواند هضم، گردش خون و جریان خون را بهبود بخشد، هیدروتراپی همچنین حساسیت بدن در برابر درد را نیز کاهش می‌دهد. در بیشتر موارد گرما برای تسکین و آرامش بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد، در حالی که فعالیت اندام‌های داخلی را کند می‌کند.

از طرف دیگر، از سرما برای تقویت، تحریک و افزایش فعالیت داخلی بدن استفاده می‌شود، بنابراین اگر از اضطراب و تنش عضلانی رنج می‌برید، باید با آب گرم استحمام کنید. اگر احساس استرس و خستگی دارید، ابتدا با آب گرم دوش گرفته و پس از آن یک دوش کوتاه با آب سرد بگیرید، این باعث تحریک ذهن و بدن می‌شود.

چگونگی تاثیر آب درمانی

زمانی که بدن در استخر یا حمام آب غوطه ور می‌شود، نوعی بی وزنی را تجربه می‌کند، در این حالت آب اثرات جاذبه بر بدن را خنثی می‌کند، علاوه بر این، آب بدن را به صورت خمیر در آورده و باعث ایجاد اثر هیدرواستاتیک و هم چنین احساسی مانند ماساژ می‌شود، حرکت آب گیرنده‌های لمسی پوست را تحریک می‌کند، این اثر ضمن آزاد کردن عضلات سفت، گردش خون را نیز افزایش می‌دهد.

اصول آب درمانی

به گفته طرفداران هیدروتراپی، آب سرد و گرم باعث تغییرات فیزیولوژیکی که برای سلامتی بدن مفید هستند، می‌شود، در این میان:

  1. آب گرم باعث گشاد شدن رگ‌های خونی، فعال شدن غدد عروق، شل شدن مفاصل و از بین بردن مواد زائد سمی از بافت‌ها می‌شود.
  2. آب سرد باعث انقباض رگ‌های خونی سطحی شده و جریان خون را از منطقه آسیب‌ دیده دور کرده تا التهاب را تسکین دهد.

غوطه ور شدن بدن در آب، به دلیل خنثی کردن نیروی جاذبه و کاهش فشار بر روی مفاصل یا بدن، به طور کلی باعث کاهش درد مفاصل و آسیب عضلانی می‌شود، وسایل مختلفی برای درمان با وجود دارد، از جمله:

  1. مخازن غوطه ‌وری تمام بدن
  2. وان‌های مخصوص بدن
  3. حمام گرداب
  4. کمپرس‌های آب سرد و گرم

فواید آب درمانی

هیدروتراپی نه تنها آرامش ‌بخش است بلکه می‌تواند به ویژه برای کودکان سرگرم کننده باشد، از همه مهمتر، به ایجاد قدرت، حرکت و تعادل گروه‌های عضلانی ضعیف کمک می‌کند، این امر هم تناسب اندام و هم تحرک عمومی بدن را بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، درمان با آب وضعیت بدن را بهبود بخشیده، تنش عضلانی را کاهش داده و درد را تسکین می‌دهد؛ بی وزنی بدن در آب نه تنها تنش را در اندام‌ها برطرف می‌کند، بلکه از عضلات دردناک نیز پشتیبانی می‌کند و حرکت را کاهش می‌دهد، از بسیاری جهات این درمان به عنوان یک مسکن طبیعی درد عمل می‌کند زیرا باعث ترشح اندروفین می‌شود که به نوبه خود به کاهش تنش و کنترل درد کمک می‌کند.

فواید آب درمانی

حرکات آرام و ورزش‌های آرامش بخش استرس را کاهش می‌دهند، بنابراین به کاهش فشارخون بالا که می‌تواند ناشی از استرس باش،د کمک می‌کند، این درمان همچنین اسپاسم عضلانی را کاهش داده و باعث آرامش بیشتر بدن می‌شود؛ از دیگر مزایای درمان با روش آب می‌توان به بهبود هماهنگی و تعادل، افزایش میزان متابولیسم، فعالیت هضم و همچنین کاهش تورم و درد اشاره کرد.

چه افرادی می‌توانند از آب درمانی بهره ببرند؟

انواع مختلفی از درمان با روش آب وجود دارد، این به این معنی است که بسیاری از افراد با شرایط مختلف می‌توانند از آن بهره مند شوند:

هیدروتراپی مبتنی بر حرکت به طور عمده برای آسیب‌های عضلانی و مفصلی مورد استفاده قرار گرفته و می‌تواند برای کودکان و بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی مفید باشد، زیرا آنها به دلیل سفتی، عدم ثبات و حرکت غیر ارادی ناخواسته، در کنترل حرکات خود دچار مشکل هستند؛ این روش همچنین می‌تواند برای افرادی که مبتلا به بیماری‌های عصبی دیگر از جمله دیستروفی عضلانی، مولتیپل اسکلروزیس و بیماری پارکینسون هستند، مفید باشد. کودکانی که به دلیل عدم توانایی در حرکت، ممکن است قدرت، حجم عضله و انعطاف پذیری خود را از دست دهند، می‌توانند از درمان با آب بهره مند شوند، زیرا در آب می‌توانند به راحتی اندام‌های خود را حرکت دهند، حرکت خود به خودی بدن در آب بیشتر از حالت طبیعی است.

تمرینات آبی می‌تواند برای کودکان مبتلا به فلج مغزی جذاب باشد، زیرا شناور بودن در آب باعث کاهش فشار بر مفاصل و تاثیرات منفی کنترل وضعیت بد و تعادل نامناسب می‌شود. استفاده از آب گرم در محیط آرامش بخش، موجب کاهش ناراحتی ناشی از نقص جسمی شده و دامنه حرکتی را گسترش می‌دهد. در حالت کلی، درمان با روش آب می‌تواند برای کمک به شرایط زیر مورد استفاده قرار گیرد:

  1. کمر درد
  2. اضطراب، استرس و فشار خون بالا
  3. ضعف عضلانی
  4. گردش ضعیف خون
  5. درد عضلانی و التهاب
  6. سردرد
  7. قبل و بعد از تعویض مفصل ران یا سایر مفاصل
  8. آسیب‌های عضلانی یا رباطی
  9. آسیب نخاعی
  10. شرایط عصبی مانند سکته مغزی یا صدمات مغزی
  11. آرتریت روماتوئید، فلج مغزی، اسپوندیلیت انکیلوزان

انواع روش‌های آب درمانی

انواع روش‌های آب درمانی

هیدروتراپی اغلب در مراکز بهداشتی، کلینیک‌های فیزیوتراپی و حتی در خانه انجام می‌شود، انواع متداول این روش عبارتند از:

ورزش‌های آبی : ورزش در استخر آب گرم یا آب سرد به شما این امکان را می‌دهد که با فشار کمتر بر روی مفاصل ورزش کنید، این می‌تواند برای افراد مبتلا به کمردرد، آرتروز، چاقی، افراد مسن یا افراد مبتلا به ناتوانی‌های جسمی مفید باشد.

بالنئوتراپی : تصور می‌شود که خیساندن بدن در آب‌های غنی از مواد معدنی یا چشمه‌های آب گرم معدنی فواید درمانی فراوانی دارد، این روش برای درمان آرتروز، کمر درد، اختلال عملکرد سیستم ایمنی و فیبرومیالژی موثر است.

آب درمانی روده بزرگ : این روش که به عنوان پاکسازی روده بزرگ نیز شناخته می‌شود، شامل شستشوی مدفوع از روده بزرگ است که طرفداران آن ادعا می‌کنند به پاک کردن سموم و بهبود سلامتی کمک می‌کند.

کمپرس : این شکل از درمان هیدروتراپی شامل حوله‌های آغشته به آب گرم یا سرد و قرار دادن آن‌ها بر روی بدن برای افزایش گردش خون و کاهش التهاب است، در این روش از مواد معطر برای اهداف مختلف نیز استفاده می‌شود.

هیدروتراپی با کنتراست : این روش شامل غوطه وری متناوب در آب سرد و گرم برای درمان درد مزمن یا تقویت تخلیه لنفاوی است.

مخازن شناور : این روش که همچنان به عنوان مخزن غوطه وری نیز شناخته می‌شود، شامل شناور کردن بدن در بالای یک استخر کم عمق از آب شور است، این امر باعث تسکین استرس و اضطراب، بهبود خواب و آرامش عضلات می‌شود.

حمام پا : خیساندن پاها می‌تواند تورم و درد در پاها را پس از یک روز طولانی کاهش دهد، علاوه بر این، این روش می‌تواند برای نرم کردن بافت مفید باشد، همچنین حمام پا می‌تواند گردش خون را متعادل کرده و گرفتگی در سر، ریه‌ها و اندام‌های لگن را کاهش دهد.

تحریک گرما : گفته می‌شود که استفاده از کمپرس گرم یا بطری‌های آب گرم بر روی سینه علائم حاد سرماخوردگی را تسکین می‌دهد.

حمام یخ : انجام حمام یخ در میان ورزشکاران بسیار محبوب است، حمام یخ شامل خیساندن بدن در یک وان آب با دمای پایین برای سرعت بخشیدن به بهبودی از آسیب پا یا آسیب‌های شدید ورزشی است، حمام یخ به عنوان غوطه وری در آب سرد نیز شناخته می‌شود.

سونا : سونا نوعی درمان با آب است که در آن هوای خشک و گرم باعث تعریق بدن و آزاد سازی سموم، سوزاندن کالری، شل شدن عضلات و بهبود کیفیت پوست می‌شود.

حمام سیتز : حمام سیتز شامل نشستن در یک وان آب برای درمان شرایطی است که بر نواحی مقعدی یا دستگاه تناسلی تاثیر می‌گذارند، از حمام سیتز معمولاً برای بواسیر، سندروم قبل از قاعدگی و شکاف مقعدی استفاده می‌شود.

حمام بخار : حمام بخار شامل اتاق‌هایی است که از گرما و رطوبت پر شده‌اند و طرفداران آن ادعا می‌کنند که این حمام‌ها می‌توانند مزایای سونا را تقویت کنند، حمام‌های ترکیه نوعی سونا با بخار است که از رطوبت و دمای پایین‌تری بهره می‌برند.

حمام‌های درمانی : حمام‌های درمانی شامل خیساندن بدن در وان آب گرم برای درمان بیماری‌های پوستی، مشکلات مفصلی یا استرس عاطفی است، مواد افزودنی که در این حمام‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند معمولاً شامل نمک اپسوم و روغن‌های آروماتراپی است.

واتسو : این یک روش ماساژ جایگزین است که توسط یک درمانگر ماساژ انجام می‌شود در حالی که فرد در استخر آب گرم به راحتی شناور است.

آب درمانی گرداب : در این روش به جای غوطه وری اندام یا بدن در آب ساکن، از گرداب استفاده می‌شود، گرداب مزایایی از جمله افزایش گردش خون، بهبود ترمیم بافتی پس از سوختگی، زخم یا سایر آسیب‌های پوستی دارد.

موارد احتیاط آب درمانی

موارد احتیاط آب درمانی

درمان هیدروتراپی ممکن است برای همه مناسب نباشد، قرار گرفتن در معرض سرمای ناگهانی یا گرمای طولانی مدت می‌تواند اثرات سوئی بر سیستم قلبی عروقی بگذارد، همچنین خیساندن طولانی مدت بدن می‌تواند منجر به پیری پوست و عفونت شود، به همین ترتیب پاکسازی روده بزرگ می‌تواند در صورت استفاده بیش از حد، فلور طبیعی باکتری در روده بزرگ و همچنین تعادل الکترولیت‌ها در بدن را مختل کند، در حالت کلی افرادی که دارای شرایط سلامتی زیر هستند باید از انجام روش‌های هیدروتراپی اجتناب کنند:

  1. بیماری قلبی عروقی
  2. فشار خون بالا
  3. سرماخوردگی، آنفلوانزا یا سایر عفونت‌های تنفسی
  4. تب شدید
  5. بیماری کلیوی
  6. ترومبوز
  7. عفونت‌های پوستی
  8. سرطان
  9. بارداری

در این مطلب توضیحات جامعی در مورد روش آب درمانی و اصول آن گردآوری شده است، سپس به مزایا و موارد استفاده از این روش پرداخته شده است، در ادامه به انواع هیدروتراپی اشاره شده و در آخر موارد احتیاطی مورد بررسی قرار گرفته است.

نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا