جراحی مغز و اعصاب
موضوعات داغ

آسیب‌ مغزی – علت، علائم و انواع آسیب های مغزی

آسیب مغزی جراحتی است که موجب از بین رفتن یا تغییر شکل سلول‌های مغزی می‌شوند؛ در آمریکا سالانه نزدیک به ۲.۶ میلیون نفر دچار جراحت مغزی می‌شوند که این آسیب‌ ناشی از ضربه (تروما)، سکته، تومور یا دیگر بیماری‌ها است و طبق آمار گزارش شده تقریبا ۵۲ هزار نفر از این افراد به دلیل آسیب ناشی از ضربه و ۱۳۰ هزار نفر به دلیل سکته جان خود را از دست می‌دهند و تقریبا ۵ میلیون نفر از این افراد برای انجام کارهای روزانه خود نیاز به کمک دیگر افراد دارند. خانه پزشک ایرانیان در ادامه این مقاله شما را انواع آسیب مغزی و علت‌های آن آشنا خواهد کرد.

انواع آسیب‌های مغزی

انواع ضربه‌های مغزی جز جراحت سر محسوب می‌شوند اما جراحت سر لزوما جراحت مغز نیست؛ دو نوع جراحت یا آسیب مغزی وجود دارد: آسیب مغزی ناشی از تروما (TBI) و آسیب مغزی اکتسابی (ABI) و هر دو نوع آسیب می‌تواند عملکرد طبیعی مغز را دچار اختلال کند.

آسیب مغزی ناشی از ضربه

این آسیب به دلیل اعمال نیرو توسط یک عامل خارجی ایجاد خواهد شد که موجب حرکت مغز به گوشه دیگری از جمجمه یا تخریب جمجمه می‌گردد که هر دو این اتفاق‌ها می‌تواند به مغز آسیب برساند و آن را تخریب کند.

انواع آسیب‌های مغزی

آسیب مغزی اکتسابی

این آسیب سلول‌های مغزی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد و با ایجاد فشار بر مغز همراه است. این آسیب اکتسابی می‌تواند ناشی از ایجاد تومور در مغز باشد و یا به دلیل وجود بیماری‌های مغزی مانند سکته در فرد پدید آید.

آسیب مغزی ناشی از تروما (TBI) و آسیب مغزی اکتسابی (ABI)، بعد از تولد در فرد ایجاد خواهند شد  و گاهی اسم این دو به اشتباه به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ نوعی آسیب مغزی وجود دارد که علت ایجاد آن ژنتیک یا ضربه ناشی از هنگام تولد است که آن را آسیب مغزی مادرزادی می‌نامند و در دسته‌بندی آسیب‌های مغزی تروما و اکتسابی جای نمی‌گیرد؛ برخی از آسیب‌های مغزی موجب تخریب بخشی از مغز می‌شوند به طور مثال بعد از اصابت گلوله به سر و خارج کردن آن، تنها آن ناحیه‌ی آسیب دیده دچار تخریب شده است؛ آسیب‌هایی که به سر وارد می‌شوند اما موجب شکستن جمجمه یا باز شدن آن نمی‌شوند، باعث تخریب کل مغز خواهند شد و تنها یک بخش را درگیر نخواهند کرد به عنوان مثال ممکن است که هر دو طرف مغز آسیب دیده باشد در نتیجه اعصاب درون مغز کشیده خواهند شد و این مشکل کل مغز را درگیر خواهد کرد.

انواع آسیب‌های مغزی ناشی از تروما

ضربه

ضربه نوع خفیفی از جراحت سر محسوب می‌شود که نتیجه آن از دست رفتن هوشیاری فرد به صورت جزئی است و معمولا موجب جراحت‌های دائمی برای مغز نمی‌شود.

کوفتگی

کوفتگی نوعی کبودی در ناحیه آسیب دیده است که به دلیل ضربه وارد آمده بر سر ایجاد می‌گردد، حال ممکن است در برخی از موارد زیر ناحیه آسیب دیده مغز به طور مستقیم دچار آسیب شود و در برخی موارد دیگر درست در طرف مخالف محل جراحت مغز دچار آسیب دیدگی شود.

انواع آسیب‌های مغزی ناشی از تروما

جراحت آکسونال

در این نوع جراحت سلول‌های عصبی دچار کشیدگی خواهند شد و این زمانی رخ خواهد داد که مغز به سرعت به درون جمجمه به سمت جلو و عقب حرکت داده شود که این حرکت موجب پاره شدن و تخریب اعصاب آکسون در مغز می‌شود؛ آکسون‌ها اعصاب درون مغز را به هم مرتبط می‌کنند و دقیقا رفتاری شبیه به سیم‌های تلفن دارند؛ در صورتی که آکسون‌ها دچار آسیب در سطح وسیعی شوند مغز در انتقال اطلاعات دچار اختلال خواهد شد در نتیجه تغییرات اساسی در هوشیاری فرد ایجاد خواهد کرد.

خونریزی ساب آراکنوئید (Subarachnoid hemorrhage):

در این نوع آسیب مغزی، خونریزی فضای اطراف مغز را پر خواهد کرد در حالی که فضای اطراف مغز به طور طبیعی توسط مایع مغزی نخاعی (CSF) پر شده است که یک حالت شناوری به مغز می‌دهد و از آن در برابر ضربات محافظت می‌کند؛ خونریزی ساب آراکنوئید زمانی رخ می‌دهد که بعد از جراحت اولیه یکی از مویرگ‌های بسیار کوچک در مغز دچار پارگی شود، سپس خون به فضای اطراف مغز راه پیدا می‌کند و موجب ایجاد تاثیرات زیادی بر عملکرد آن می‌گردد.

هماتوم (Hematoma)

هماتوم نوعی خونریزی است که در اثر پارگی رگ در مغز ایجاد می‌شود سپس خون از مسیر جریان خون وارد جمجمه می‌شود و شروع به لخته شدن می‌کند لخته سازی یک عمل طبیعی است که در بدن انسان‌ها رخ می‌دهد تا هرچه سریع‌تر جلوی خونریزی گرفته شود؛ هماتوم ایجاد شده در مغز ممکن است کوچک باشد یا به قدری بزرگ باشد که موجب فشردگی مغز گردد و علائم آن بستگی به محلی دارد که لخته در آن ایجاد شده است.

جراحت ثانویه مغز

جراحت ثانویه مغز زمانی ایجاد می‌شود که بدن نسبت به التهاب ایجاد شده ناشی از جراحت اولیه واکنش نشان دهد؛ هرگاه در بدن جراحتی ایجاد می‌شود مایع اضافی و مواد مغذی در ناحیه‌ای که آسیب دیده است تجمع می‌کنند تا جراحت را بهبود ببخشند البته این اتفاق برای دیگر نواحی بدن امری مفید است اما در مغز به دلیل سفتی و سختی جمجمه این مایع اضافی و مواد مغذی در وارد شدن به آن ناحیه با محدودیت روبرو هستند اگرچه که التهاب مغز امری خطرناک‌تر است؛ تورم ناشی از التهاب مغز موجب می‌شود که فشار در سر افزایش یابد در نتیجه به دیگر نقاط سر که در ابتدا دچار صدمه نشده‌اند آسیب وارد خواهد کرد؛ تورم مغز به صورت تدریجی و تا ۵ روز بعد از ضربه ایجاد خواهد شد.

علائم آسیب مغزی

علائم آسیب مغزی

طبق بررسی خانه پزشک ایرانیان بسته به نوع و محل جراحت علائم بیمار ممکن است که شامل موارد زیر باشند:

  1. از دست دادن هوشیاری
  2. گیجی
  3. از دست دادن حافظه
  4. خستگی
  5. سردرد
  6. مشکلات بینایی
  7. تمرکز ضعیف
  8. اختلال خواب
  9. عدم تعادل هنگام حرکت
  10. اختلال‌های احساسی و تحریک پذیر بودن
  11. احساس افسردگی
  12. استفراغ
  13. تشنج

علت آسیب مغزی

هرگاه برای مدت طولانی به مغز اکسیژن نرسد، تخریب مغز ممکن است که اتفاق افتد؛ طیف وسیعی از عوامل هستند که می‌توانند موجب تخریب مغز شوند از جمله بیماری‌ها، جراحت‌ها و یا قرار گرفتن در شرایط‌های خاص؛ مردان بین بازه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال به دلیل انجام رفتارهای پرخطر بیشتر در معرض خطر هستند همچنین کودکان به دلیل بازیگوشی و افراد مسن به دلیل ضعف حرکتی نیز می‌تواند در خطر آسیب‌های مغزی نیز باشند.

از عواملی که موجب ایجاد آسیب مغز ناشی از تروما شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. تصادف‌ها
  2. ضربه به سر
  3. جراحت‌های ورزشی
  4. سقوط
  5. خشونت‌های فیزیکی

دلایل ایجاد آسیب مغزی اکتسابی نیز می‌تواند موارد زیر باشند:

  1. مسمومیت یا در معرض مواد سمی بودن
  2. عفونت
  3. سکته
  4. ضربه به سر
  5. تومورها
  6. بیماری‌های عصبی
  7. مصرف مواد مخدر
  8. خفگی یا غرق شدن

درمان آسیب مغزی

درمان آسیب مغزی

فردی که مورد جراحت سر یا مغز شده است باید به سرعت تحت مراقبت‌های پزشکی قرار بگیرد؛ جراحتی که خفیف به نظر می‌رسد ممکن است به همان اندازه جراحت شدید خطرناک باشد و تشخیص صحیح و درمان به موقع می‌تواند آسیب‌های ناشی از جراحت مغزی را به حداقل برساند؛ برای تشخیص مشکل، فرد بیمار را تحت آزمایش‌های سیستم عصبی قرار خواهند داد و عکس‌برداری‌های رادیولوژی انجام خواهد شد، در این حین پزشک سعی خواهد کرد بیمار را آرام کند، خونریزی او را متوقف کند و اکسیژن مورد نیاز را به او برساند و همچنین فشار خون را کنترل کند.

نتیجه گیری

آسیب‌های مغزی به دو دسته‌ی آسیب ناشی از ضربه و آسیب اکتسابی تقسیم می‌شوند که هر کدام علائم و نشانه‌های خاص خود را دارد؛ سر از مهم‌ترین قسمت‌های بدن محسوب می‌شود که هر گونه آسیب در این ناحیه موجب ایجاد مشکل اساسی در سلامت فرد می‌شود خانه پزشک ایرانیان در این مقاله انواع آسیب‌های مغزی و علت‌های آن را تشریح کرد.

منبع
webmdmayfieldclinic
نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا