تجهیزات درمانی و بیمارستانی

اتوکلاو – چگونگی عملکرد اتوکلاو و بررسی اجزای آن

نکات برگزیده مطلب
  • در این مطلب اطلاعات جامع و مفیدی در مورد دستگاه اتوکلاو و چگونگی عملکرد آن در اختیار خوانندگان قرار گرفته است، در ادامه به رنج دمایی و زمان سیکل اتوکلاو پرداخته شده است، سپس اجزای اتوکلاو و انواع آن مورد بررسی قرار گرفته و در آخر به کاربردهای این دستگاه اشاره شده است.

اتوکلاوها به عنوان ضد عفونی کننده با بخار نیز شناخته می‌شوند و به طور معمول برای مراقبت‌های بهداشتی یا کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند، اتوکلاو دستگاهی است که با استفاده از بخار تحت فشار، باکتری‌های مضر، ویروس‌ها، قارچ‌ها و هاگ‌های موجود بر روی وسایل و ابزارها را از بین می‌برد، در واقع این ابزارها برای مدت زمان معینی در دمای ضد عفونی کننده مناسب در داخل محفظه دستگاه گرم می‌شون، رطوبت موجود در بخار به طور موثر گرما را به ابزار منتقل کرده تا ساختار پروتئینی باکتری‌ها و هاگ‌ها از بین بروند، از دستگاه اتوکلاو در صنایع مختلف استفاده می‌شود. در این مطلب اطلاعات جامع و کاملی در مورد این دستگاه و اطلاعات مربوط به آن توسط سایت سلامت و پزشکی خانه پزشک ایرانیان ارائه شده است.

اتوکلاو چیست؟

اتوکلاو وسیله‌ای است که برای ضدعفونی کردن ابزارهای مختلف از جمله لوازم آرایشی، جراحی، دندانپزشکی، تجهیزات مورد استفاده در سالن‌های زیبایی و غیره طراحی شده است، این دستگاه بخشی اساسی از تجهیزات مربوط به سالن‌های فوق الذکر به شمار می‌رود زیرا ضدعفونی کردن موثر یکی از اصول اساسی برای عملکرد بهداشتی و ایمن در این مراکز می‌باشد، از طرف دیگر اتوکلاو نوعی مخزن گرم کننده مهر و موم شده است که برای فرآیندهای شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد، دیواره‌های محفظه این دستگاه می‌توانند فشار بالا را حفظ کرده و در درجه حرارت‌های بالا ایمن باشند، علاوه بر این، تراکم بخار آب منجر به آزاد شدن انرژی و در نتیجه از بین رفتن میکروارگانیسم‌های مضر می‌شود، در واقع محفظه این دستگاه از طریق ایجاد فشار بالا و بخار باعث از بین رفتن ویروس‌ها، باکتری‌های خطرناک و تمام اشکال اسپر آن‌ها می‌شود، این دستگاه از نظر اندازه، شکل و عملکرد به انواع مختلفی تقسیم می‌شود.

اتوکلاو چیست؟

چگونگی عملکرد اتوکلاو

اتوکلاو معمولا در محیط‌های بهداشتی برای ضدعفونی کردن دستگاه‌ها و وسیله‌های پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای استفاده از این دستگاه، مواردی که باید ضدعفونی شوند درون یک مخزن تحت فشار قرار می‌گیرند، سه عامل موثر برای اطمینان از ضدعفونی کردن موفق با استفاده از دستگاه ضدعفونی کننده با بخار شامل زمان، دما و کیفیت بخار است؛ برای تامین این نیازها فرایند ضدعفونی اتوکلاو شامل سه مرحله زیر می باشد:

  1. فاز C: وجود هوا در مخزن از فرآیند ضدعفونی کردن جلوگیری می‌کند، بنابراین باید در مرحله اول هوای داخل محفظه دستگاه خارج شود، در دستگاه‌های ضدعفونی کننده بخار با روش حذف دینامیک هوا، می‌توان هوا را با استفاده از سیستم خلا از محفظه خارج کرد، دستگاه‌های ضدعفونی کننده از نوع گراویتی با استفاده از بخار، هوای داخل محفظه را جابجا کرده و آن را به دستگاه ضدعفونی کننده منتقل می‌کند.
  2. فاز S: پس از خارج شدن هوا، سیستم تخلیه دستگاه بسته شده و بخار به طور مداوم به داخل محفظه وارد می‌شود، ورود بخار به داخل اتوکلاو فشار و دمای داخل محفظه را به شدت افزایش می‌دهد، سپس وسایلی که نیاز به ضدعفونی کردن دارند برای مدت زمان مشخصی در دما و فشار بالا قرار گرفته تا تمام میکروارگانیسم‌های موجود بر روی آن‌ها از بین بروند.
  3. فاز E: در مرحله آخر سیستم تخلیه دستگاه باز شده و بخار را از داخل محفظه خارج می‌کند، سپس ابزارهای موجود در داخل محفظه خشک می‌شوند.

رنج دمایی اتوکلاو

دماهای معمول توصیه شده برای ضد عفونی کردن با بخار ۱۲۰ درجه سانتیگراد، ۱۳۲ درجه سانتی گراد یا ۱۳۵ درجه سانتیگراد است، برای از بین بردن میکروارگانیسم‌های موجود بر ابزارهایی که ضدعفونی می‌شوند، باید برای مدت زمان توصیه شده در داخل محفظه‌ی دستگاه نگهداری شوند.

زمان مورد نیاز برای سیکل اتوکلاو

زمان قرار گرفتن برای ضدعفونی شدن توسط دستگاه، با زمان کل فرایند متفاوت است، زمان لازم برای قرار گرفتن در محفظه دستگاه به اندازه، شکل، وزن، تراکم و ترکیب موادی که در حال ضدعفونی شدن هستند، بستگی دارد.

اجزای اتوکلاو

اجزای اتوکلاو

  1. بدنه: بدنه از یک محفظه داخلی و یک لایه خارجی تشکیل شده است، اتوکلاوهای آزمایشگاهی و بیمارستانی با محفظه‌های ژاکت دار ساخته می‌شوند، زمانی که ژاکت از بخار پر می‌شود، زمان تکمیل چرخه ضدعفونی و میعانات داخل محفظه کاهش می‌یابد، محفظه‌هایی که با ژاکت کامل طراحی شده‌اند، به دلیل بهبود یکنواختی دما و کاهش میعانات، عملکرد بهتری دارند.
  2. سیستم کنترل: تمام اتوکلاوهای مدرن مجهز به رابط کنترل هستند، سیستم‌های کنترل در این دستگاه‌ها، پیچیده‌تر ازرابط‌های کنترل در وسایل خانگی هستند، یک چرخه ضدعفونی در اتوکلاو، از یک فرمول نرم افزاری از پیش برنامه ریزی شده پیروی می‌کند که دریچه‌ها و سایر اجزا را در یک توالی خاص باز و بسته می‌نماید.
  3. دام ترموستاتیک: تمام اتوکلاوها دارای دام ترموستاتیک یا دام بخار هستند، این وسیله برای خروج هوا و میعانات از محفظه طراحی شده است، تله‌های بخار دریچه‌های حساس به دما هستند که در صورت گرم شدن بسته می‌شوند.
  4. سوپاپ ایمنی: تمام اتوکلاوها تحت فشار بالا عمل می‌کنند، بنابراین باید با ساختاری فوق العاده مقاوم ساخته شده و از ویژگی‌ها و تجهیزات ایمنی برخوردار باشند؛ یکی از این تجهیزات، سوپاپ ایمنی می‌باشد.
  5. مکانیسم خنک کننده: بسیاری از اتوکلاوها قبل از ورود به لوله تخلیه به سیستم خنک سازی پساب مجهز هستند زیرا قوانین برخی از کشورها مانع تخلیه فاضلاب‌های با دمای ۱۴۰ درجه فارنهایت می‌شود، ساده‌ترین روش برای خنک سازی این بخار، مخلوط کردن آن با آب شیر سرد است؛ با این حال برخی از این دستگاه‌ها مجهز به سیستم‌هایی هستند که برای کاهش یا حتی از بین بردن مصرف آب طراحی شده‌اند.
  6. سیستم خلا: برای اطمینان از ضدعفونی کردن مناسب، لازم است هوای داخل محفظه با بخار جایگزین شود، اگر در طول چرخه ضد عفونی در داخل محفظه هوا وجود داشته باشد، میکروارگانیسم‌های موجود زنده مانده و ابزار به خوبی ضدعفونی نمی‌شوند، به همین دلیل بسیاری از دستگاه‌های ضدعفونی کننده با بخار شامل سیستم خلا هستند.
  7. بخار ساز: دیگ بخار مرکزی متداول‌ترین منبع بخار برای دستگاه اتوکلاو است، با این حال اگر بخار برای سیستم کافی نباشد، لازم است از یک مولد بخار برقی استفاده کرد؛ این دیگ‌های بخار معمولاً در زیر محفظه اتوکلاو قرار داشته و از عناصر گرمایش الکتریکی بهره می‌برند.

طبقه بندی دستگاه اتوکلاو

  1. اتوکلاو کلاس N: اتوکلاو کلاس N ساده‌ترین نوع این دستگاه است و تنها به عنوان یک واحد کمکی می‌توان از آن استفاده کرد، این دستگاه فاقد پمپ خلاء بوده و بنابراین ابزارهایی با ساختار جامد می‌توانند در چنین دستگاهی ضدعفونی شوند و امکان ضدعفونی کردن ابزارهای توخالی، متخلخل یا مواد موجود در بسته‌ها با این دستگاه وجود ندارد، همچنین دستگاه بر خلاف سیستم‌های پیشرفته‌تر گزینه خشک کردن موثری ندارد.
  2. اتوکلاو کلاس S: اتوکلاو کلاس S پیشرفته تر از کلاس N است، ابزارهای پیچیده‌تر مانند ابزار های تک لایه، چند لایه و پرجرم می‌توانند در این دستگاه ضدعفونی شوند، این دستگاه دارای پمپ خلاء بوده که باعث می‌شود قبل از شروع فرایند، هوا به طور کامل از محفظه خارج شود.
  3. اتوکلاو کلاس B: اتوکلاو های کلاس B پیشرفته‌ترین نوع دستگاه‌های ضدعفونی کننده با بخار به شمار می‌روند، این دستگاه‌ها در آتلیه‌های خالکوبی، سالن‌های دندانپزشکی، بیمارستان‌ها و کلینیک‌های زیبایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، این سیستم می‌تواند پیچیده‌ترین ابزارها را ضدعفونی کند.

موارد استفاده از اتوکلاو

تاریخ اتوکلاوها به سال ۱۸۸۴ باز می‌گردد، امروزه از فناوری ضدعفونی با بخار برای ضدعفونی کردن تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد، با این حال این دستگاه‌ها کاربردهای بسیار پیچیده‌تری نیز دارند، برای آگاهی بیشتر از کاربرد این سیستم‌ها با متخصصان خانه پزشک ایرانیان همراه باشید:

موارد استفاده از اتوکلاو

ضدعفونی کردن تجهیزات پزشکی

هرگونه ابزار پزشکی باید قبل از استفاده مجدد به درستی تمیز شوند تا باکتری‌ها و سایر آلاینده‌های موجود بر روی آن‌ها از بین بروند، این شامل تجهیزات جراحی، نازل‌ها و سایر مواردی است که با مایعات بدن یا آلودگی هوا در ارتباط هستند، اتوکلاو بیمارستان برای درمان موادی که نمی‌توانند گرمای زیادی را تحمل کنند، مناسب نمی‌باشد؛ از این دستگاه‌ها برای پاکسازی طیف وسیعی از تجهیزات استفاده می‌شود، از اتوکلاوهای پزشکی برای تجهیزات جراحی و همچنین ضدعفونی کردن ابزارها و تجهیزات مورد استفاده در دامپزشکی، مراکز خالکوبی، مراکز دندانپزشکی و آزمایشگاه‌ها استفاده می‌شود.

تجهیزات آزمایشگاهی

محققان برای فرآیندهای مختلف به تجهیزات ضدعفونی شده نیاز دارند، اتوکلاوهای تحقیقی برای استفاده در محیط های آزمایشگاهی در دسترس هستند اما این دستگاه‌ها برای ضدعفونی کردن مواردی که مستقیماً با انسان در ارتباط هستند، مورد تایید نمی‌باشد.

پخت پلیمر

از کامپوزیت‌های پلیمری در صنایع مختلف استفاده می‌شود، برای پخت این پلیمرها، اتوکلاو‌های مخصوصی وجود دارند که برای اطمینان از پخت پلیمرها و همچنین سخت شدن مداوم مواد پلیمری برای تولید قطعات در اجزای صنایع هوافضا و کشتی سازی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

صنایع جوشکاری

از اتوکلاوها همچنین در جوشکاری استفاده می‌شود زیرا این دستگاه‌ها می‌توانند گرما و فشار تنظیم شده‌ی لازم برای تولید محصولات سازگار و با کیفیت را فراهم کنند.

کریستال‌های مصنوعی

کریستال‌ها توسط صنایع الکترونیک مورد استفاده قرار می‌گیرند، این دستگاه‌ها، دما و فشار لازم برای تولید بلورهای کوارتز مصنوعی با کیفیت بالا را فراهم می‌کنند.

منبع
generonsterisconsterilenbio
نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا