بیماری ها

تیروئید – نحوه تشخیص و درمان کم کاری و پر کاری تیروئید

تیروئید غده‌ای پروانه‌ای شکل است که در قسمت جلوی گلو واقع شده‌است و در فعالیت‌های زیادی که در بدن انجام می‌شوند دخالت دارد و نقش مهمی را بازی می‌کند از قبیل مدیریت ضربان قلب، فشار خون، دمای بدن و وزن؛ غده تیروئید دارای دو بخش است یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ که دقیقا مانند بال‌های یک پروانه هستند و توسط یک بافت بسیار نازک به یکدیگر متصل شده‌اند، اگر تیروئید در سلامت کامل باشد این دو بخش از نظر اندازه کاملا مشابه یکدیگر و متقارن هستند و هنگام نگاه کردن به گردن قابل مشاهده از زیر پوست نیستند. در ادامه این مقاله تیم خانه پزشک ایرانیان شما را بیشتر با این غده آشنا خواهد کرد.

عدم کارکرد درست غده تیروئید می‌تواند بیماری های گوناگونی در فرد به وجود آورد، در صورتی که غده تیرویید به میزان کافی هورمون تولید نکند به آن کم کاری تیروئید می‌گویند و در صورتی که میزان زیادی هورمون تولید کند آنرا پرکاری تیروئید می‌نامند که هر دو حالت بیماری‌های مختلفی در فرد ایجاد خواهند کرد.

پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید زمانی ایجاد می‌شود که غده تیرویید بسیار فعال باشد و حجم زیادی هورمون تولید کند، پروکاری تیرویید بیش از یک درصد از زنان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد و در مردان کمتر رایج است؛ بیماری گریوز یک نوع بیماری رایج ناشی از پرکاری تیروئید است و بیش از ۷۰ درصد افرادی که از پرکاری تیروئید رنج می‌برند به این بیماری مبتلا هستند، گره‌های درغده تیروئید وجود دارند که به آن‌ها گره‌‌های گواتری می‌گویند و موجب تولید بیش از حد هورمون در بدن فرد بیمار می‌شوند، تولید بیش از حد هورمون در بدن موجب ایجاد علائم زیر در فرد می‌گردد:

  1. خستگی
  2. حالت عصبی
  3. تپش قلب
  4. تحریک پذیری
  5. تعریق زیاد
  6. لرزش
  7. اضطراب
  8. شکنندگی مو و ناخن
  9. ضعف عضلات
  10. کاهش وزن
  11. سفت شدن و بیرون زدگی چشم‌ها

پرکاری تیروئید

تشخیص پرکاری تیرویید و درمان آن

آزمایش خون میزان هورمون تیروئید ( تیروکسین یا T4) و هورمون تحریک کننده تیروئید ( TSH) را مشخص خواهد کرد. غده هیپوفیز هورمون تحریک کننده تیروئید را ترشح می‌کند و این موجب تولید هورمون توسط غده تیروئید می‌گردد، مقدار زیاد تیروکسین و سطح کم هورمون تحریک کننده تیروئید نشان دهنده این است که فرد مبتلا به پرکاری تیرویید است؛ درمان‌هایی که برای این بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرند به این صورت است که غده تیرویید را تخریب یا مسدود می‌کنند و با این کار مانع از تولید هورمون می‌گردند، این درمان‌ها عبارتند از:

  1. داروهای ضد تیروئید از جمله متی مازول مانع از تولید هورمون توسط غده تیروئید می‌شوند
  2. دوز بسیار بالای ید رادیواکتیو غده ر را تخریب خواهد کرد، این دارو به صورت قرص خوراکی تجویز می‌شود
  3. از جراحی برای خارج کردن غده تیروئید نیز استفاده می‌شود

اگر از درمان ید رادیواکتیو یا جراحی برای تخریب غده تیرویید استفاده می‌کنید، باید هورمون‌های تیروئید را به صورت روزانه دریافت کنید.

کم‌کاری تیروئید

کم‌کاری تیروئید درست برعکس پر‌کاری آن است در این حالت غده تیروئید بسیار کم‌کار است و قادر نیست که به اندازه کافی هورمون تولید کند؛ در آمریکا این بیماری بیش از ۴.۶ درصد از افراد بالای ۱۲ سال را تحت تاثیر قرار می‌دهد، در اغلب موارد کم‌کاری تیروئید خفیف است، تولید میزان کم هورمون موجب ایجاد علائم و نشانه‌های زیر در فرد می‌گردد:

  1. خستگی
  2. خشکی پوست
  3. افزایش حساسیت به سرما
  4. مشکلات حافظه
  5. یبوست
  6. افسردگی
  7. افزایش وزن
  8. ضعف
  9. ضربان قلب کند
  10. کما

کم‌کاری تیروئید

تشخیص و درمان کم‌کاری تیروئید

پزشک شما ممکن است که آزمایش خون را برای اندازه گیری سطح هورمون تحریک کننده تیروئید و سطح هورمون تیروئید توصیه کند، سطح بالای هورمون تحریک کننده ر و سطح پایین هورمون تیروکسین نشان دهنده کم‌کاری تیرویید است، این نتایج نشان می‌دهند که غده هیپوفیز مقدار بیشتری هورمون تحریک کننده غده تیرویید آزاد می‌کند تا غده تیروئید را تحریک به تولید هورمون کند؛ اصلی‌ترین روش برای درمان کم‌کاری تیروئید استفاده از قرص‌های هورمون تیرویید است و بسیار مهم است که فرد بیمار دوز صحیحی از این داروها را دریافت کند زیرا مصرف دوز زیاد آن می‌تواند موجب ایجاد علائم پرکاری تیروئید گردد.

سرطان تیروئید

اگر فردی مبتلا به سرطان تیروئید باشد علائم زیر در او آشکار خواهد بود:

  1. فرو دادن غذا به سختی
  2. به سختی نفس کشیدن
  3. تغییر صدا
  4. سرفه‌های متوالی که علت آن سرماخوردگی نیست
  5. تورم جلوی گلو اطراف سیب آدم و رشد سریع آن
  6. تورم غده‌ها گردن که فاقد درد هستند
  7. درد‌هایی که از جلو گردن شروع می‌شوند و به سمت گوش‌ها کشیده خواهند شد

همچنین اگر رنگ چهره به قرمز تغییر رنگ داد و روده به صورت متناوب در حال کار کردن باشد، ممکن است که علائم سرطان تیروئید باشند، این علائم تنها نشان دهنده سرطان تیروئید نیستند و ممکن است که ناشی از مشکل دیگری باشد پس در صورت مشاهده آن‌ها در خود یا نزدیکان‌تان به پزشک مراجعه کنید.

سرطان تیروئید

۴ ماده غذایی که عملکرد تیرویید را ضعیف می‌کنند

در حالی که عامل اصلی ایجاد کننده بیماری‌های مربوط به تیروئید کاملا شناخته شده نیستند، اما شواهدی وجود دارند که نشان می‌دهد برخی از مواد غذایی در عملکرد آن تاثیرگذار است، اگر مبتلا به کم‌کاری تیروئید هستید ۴ ماده غذایی زیر را از رژیم خود حذف کنید:

سبزیجاتی مانند بروکلی و انواع کلم

سبزیجاتی مانند کلم بروکلی و دیگر انواع کلم سرشار از فیبر و دیگر مواد مغذی هستند اما ممکن است که در تولید هورمون تیروئید تداخل ایجاد کنند به ویژه اگر فرد دچار کمبود ید باشد، پس طبق تحقیقات انجام شده بهتر است که مصرف آن‌ها را محدود کنید زیرا بعد از هضم این سبزیجات ممکن است که توانایی تولید هورمون تیرویید توسط غده تیروئید کاهش یابد با این وجود شما نیاز به مصرف این نوع سبزیجات خواهید داشت، اما توجه داشته باشید که در صورتی که از بیماری کم‌کاری تیروئید رنج می‌برید استفاده از این سبزیجات را محدود کنید اما میزان اندکی از آن‌ها تاثیری بر عملکرد غده تیروئید نخواهد داشت.

گلوتن موجود در نان، پاستا و برنج

افرادی که از کم‌کاری تیروئید رنج می‌برند ممکن است که تمایل به کاهش میزان گلوتن ورودی به بدن خود داشته باشند، گلوتن نوعی پروتئین است که در غذاهای فرآوری و تهیه شده از گندم وجود دارد، اگر بیماری سلیاک در شما تشخیص داده شده است، گلوتن می‌تواند روده کوچک را تحریک کند و ممکن است که در جذب داروهای تجویزشده برای بهبود هورمون تیرویید اختلال ایجاد کند.

غذاهای چرب مانند کره، گوشت و تمام سرخ‌کردنی‌ها

چربی‌ها از توانایی بدن در جذب داروهایی مورد استفاده برای بهبود هورمون‌های تیروئید می‌کاهند همچنین ممکن است که در توانایی تولید هورمون توسط تیروئید نیز اختلال ایجاد کنند، متخصصان توصیه می‌کنند که غذاهای چرب را از رژیم غذایی خود حذف کنید و چربی‌هایی مانند کره، مایونز، مارگارین و گوشت چربی را کاهش دهید.

غذا‌های شیرین

کم‌کاری تیروئید موجب کاهش سرعت سوخت و ساز بدن می‌شود، بدین معنی که اگر فرد  مراقب رژیم غذایی خود نباشد، به راحتی می‌تواند چاق شود، پس بهتر است که از خوردن غذاهای شیرین و حاوی شکر خودداری کنید زیرا این نوع از مواد غذایی غنی از کالری هستند.

نتیجه‌گیری

تیروئید غده‌ای است که در ناحیه جلوی گلو قرار گرفته‌ است و در بسیاری از فعالیت‌های بدن دخیل است. کم‌کاری و پر‌کاری تیرویید موجب ایجاد بیماری‌های مختلفی در فرد می‌گردد که هر کدام درمان مخصوص به خود را دارند، طبق بررسی‌های تیم خانه پزشک ایرانیان مواد غذایی و رژیم افراد تاثیر زیادی در عملکرد غده تیروئید دارند.

منبع
webmdhealthlineeverydayhealth
نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا