کلیه و مجاری ادرار

غده پروستات – آزمایش پروستات و هر آنچه باید بدانید!

تست‌های تشخیصی پروستات انواع مختلفی دارند و انجام آن برای مردان بالای ۵۰ سال و افرادی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری پروستات از جمله سرطان قرار دارند بسیار ضروری است، گاهی اوقات آزمایش‌های پروستات در تشخیص زود هنگام سرطان پروستات و در نتیجه شروع درمان بسیار موثر هستند، در این مطلب اطلاعات جامع و کاملی در مورد پروستات و علکرد آن و همچنین تست‌های پروستات توسط سایت سلامتی و پزشکی خانه سلامت ایران ارائه شده است.

غده پروستات

غده پروستات در ابتدای مجرای ادرار قرار دارد و تقریباً به اندازه یک کیوی کوچک یا یک گردوی بزرگ می‌باشد، وزن پروستات طبیعی بین ۲۰ تا ۳۰ گرم است در حالی که پروستات بزرگ شده می‌تواند تا ۱۰۰ گرم وزن داشته باشد، پروستات به عنوان بخشی از سیستم خارج از بدن طبقه بندی می‌شود، این سیستم مایعاتی را برای عملکردهای خارجی بدن ترشح می‌کند؛ پروستات ماده‌ای شیری رنگ تولید می‌کند که حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد منی را تشکیل می‌دهد، علاوه بر این، پروستات دارای ماهیچه‌هایی است که به دفع منی در هنگام انزال کمک می‌کنند، پروستات می‌تواند تحت تاثیر اختلالات متعددی از جمله پروستاتیت، هیپرپلازی خوش خیم پروستات و سرطان قرار گیرد، تمام این اختلالات با التهاب پروستات مشخص می‌شوند، بنابراین در صورت مشکوک بودن به یکی از این اختلالات، پزشک انجام تست‌های تشخیصی پروستات را تجویز می‌کند.

انواع تست‌های پروستات

انواع تست‌های پروستات

غربالگری یا تست پروستات شامل جستجوی علائم اولیه بیماری در افرادی است که هیچ گونه علائمی ندارند، غربالگری با هدف تشخیص تغییرات در مراحل اولیه و درمان زودهنگام مشکلات انجام می‌شود، انواع تست‌های پروستات عبارتند از:

معاینه رکتال دیجیتال (DRE)

معاینه رکتال دیجیتال یک معاینه فیزیکی برای بررسی تغییرات در پروستات است که می‌تواند انواع تومورهای پروستات را نشان دهد.

قبل از تست معاینه رکتال دیجیتال پروستات

قبل از انجام این تست پروستات لازم است پزشک را از وجود بیماری‌هایی مانند بواسیر یا شکاف مقعدی مطلع سازید زیرا ممکن است این تست موجب تشدید آن‌ها شود.

فرایند تست رکتال دیجیتال پروستات

در این تست بیمار باید لباس‌های خود از کمر به پایین را خارج کند، سپس پزشک بیمار را به پهلوی چپ خوابانده و زانوهای اورا جمع و در زیر سینه قرار می‌دهد. پزشک پس از پوشیدن دستکش، انگشتان خود را به ماده روان کننده آغشته می‌کند، سپس اطراف رکتوم را از نظر وجود هر چیز غیر طبیعی ارزیابی می‌کند، در ادامه انگشت خود را به آرامی وارد رکتوم کرده و پروستات را از نظر وجود برجستگی، لکه‌های نرم یا سفت و سایر ناهنجاری‌ها بررسی می‌کند.

تست معاینه رکتال دیجیتال پروستات معمولاً دردناک نمی‌باشد اما ممکن است کمی ناراحت کننده باشد.

نتایج تست رکتال دیجیتال پروستات

پس از انجام بررسی‌ها، پزشک معمولاً نتایج را برای بیمار توضیح می‌دهد، در صورت لزوم پزشک انجام اقدامات بعدی را توصیه می‌کند، توجه به این نکته ضروری است که تغییرات غده پروستات همواره نشان دهنده بیماری سرطان نمی‌باشد.

تست PSA

تست PSA

این آزمایش خون میزان PSA تولید شده توسط غده پروستات را اندازه گیری می‌کند، مقداری از این آنتی ژن به خون نشست کرده و در حین آزمایش خود را نشان می‌دهد، مقادیر بالای PSA در خون می‌تواند نشان دهنده سرطان پروستات باشد امّا سایر شرایط و عوامل نیز می‌توانند سطح این آنتی ژن در بدن را افزایش دهند.

تست PSA پروستات شامل چه مواردی است؟

آزمایش PSA پروستات شامل گرفتن نمونه خون و ارسال آن به آزمایشگاه برای تجزیه و تحلیل است. نتایج آن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

سطح طبیعی: بیشتر مردان بالغ و سالم دارای سطح PSA 4 نانوگرم در میلی لیتر هستند.

سطح مرزی: سطح ۴ تا ۱۰ نانوگرم در میلی لیتر PSA سطح مرزی به شمار می‌رود و در ۲۵ درصد موارد احتمال ابتلا به سرطان وجود دارد.

سطوح بالا: اگر سطح PSA بیش از ۱۰ نانوگرم در میلی لیتر باشد، شانس ابتلای فرد به سرطان پروستات ۵۰ درصد می‌باشد. در چنین شرایطی پزشک احتمالاً آزمایشات بیشتری از جمله نمونه برداری از پروستات را توصیه می‌کند.

سطح PSA به طور طبیعی ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد، به عنوان مثال ممکن است فردی با سطح بالای این آنتی ژن در بدن به سرطان پروستات مبتلا نباشد، از طرف دیگر حدود ۱۵ درصد از افرادی که پس از نمونه برداری، تست سرطان پروستات آن‌ها مثبت است، سطح PSA در آن‌ها زیر ۴ نانوگرم در میلی لیتر است.

سطح PSA ممکن است به دلایل مختلفی غیر از سرطان بالاتر از سطح پایه باشد، عوامل دیگری که می‌توانند سطح این آنتی ژن را افزایش دهند، عبارتند از:

  1. افزایش سن
  2. تاخیر در انزال
  3. اقدامات پزشکی از جمله بیوپسی یا برخی تحقیقات ارولوژی
  4. مصرف مکمل‌های تستوسترون
  5. بزرگ شدن پروستات که ناشی از هیپرپلازی خوش خیم پروستات است
  6. پروستاتیت که شامل التهاب و تورم پروستات است
  7. همچنین افراد مبتلا به چاقی ممکن است میزان PSA کمتری داشته باشند

علاوه بر این، مصرف برخی از داروها ممکن است سطح آنتی ژن را کاهش دهند که شامل موارد زیر هستند:

  1. مهارکننده‌های آلفا-۵ که برای درمان هیپرپلازی خوش خیم پروستات مورد استفاده قرار می‌گیرد
  2. آسپرین که برای رقیق کردن خون مورد استفاده قرار می‌گیرد
  3. استاتین‌ها که به مدیریت سطح کلسترول کمک می‌کنند
  4. دیورتیک‌های تیازیدی: این دارو نوعی قرص است که می‌تواند به کاهش فشار خون بالا کمک کند.
  5. برخی از داروهای گیاهی و مکمل ها

پس از تست PSA پروستات

اگر آزمایش رکتال دیجیتال پروستات و تست PSA وجود مورد غیر معمولی را نشان ندهد، پزشک ممکن است با تکرار یک یا هر دو آزمایش هر دو سال یکبار شرایط سلامتی بیمار را تحت نظارت داشته باشد.

سایر آزمایش‌هایی که برای تشخیص بیماری‌های پروستات مورد استفاده قرار می‌گیرند شامل موارد زیر هستند:

آزمایش ادرار

آنالیز ادرار برای وجود مواد غیر عادی یا علائم عفونت مورد استفاده قرار می‌گیرد، در این روش نمونه ادرار در یک ظرف مخصوص جمع آوری شده و برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود، اگر پزشک مشکوک به عفونت باشد، ممکن است نمونه گیری را دوباره تکرار کند تا به محل عفونت پی ببرد.

آزمایش ادرار

تست‌های اورودینامیک

آزمایش ارودینامیک شامل روش‌هایی است که مثانه، اسفنکترها و مجرای ادرار را بررسی می‌کند، در واقع بیشتر این آزمایشات بر توانایی مثانه در نگه داشتن ادرار و خالی کردن آن متمرکز است؛ اگر مشکل پروستات مربوط به انسداد ادرار باشد، پزشک آزمایش‌های دیگری برای اندازه گیری فشار مثانه و میزان جریان ادرار تأثیرتجویز می‌کند، احتباس ادرار ممکن است نشانه‌ای از انسداد باشد که در اثر بزرگ شدن پروستات ایجاد شده است.

سیستوسکوپی

سیستوسکوپی روشی است که به پزشک این امکان را می‌دهد تا به دنبال انسداد در مجاری ادرار تحتانی باشد، سیستوسکوپ ابزاری شبیه به لوله است که برای مشاهده داخل مجرای ادرار و مثانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سونوگرافی شکمی

سونوگرافی از دستگاهی به نام مبدل استفاده می‌کند که امواج صوتی ایمن و بدون درد را به اندام‌ها می‌فرستد تا تصویری از ساختار آن‌ها ایجاد کند، سونوگرافی شکمی می‌تواند تصاویری از کل دستگاه ادراری ایجاد کند، این تصاویر می‌توانند آسیب یا ناهنجاری‌های دستگاه ادراری که ناشی از انسداد ادرار در پروستات هستند را نشان دهد.

سونوگرافی ترانس رکتال با بیوپسی پروستات

سونوگرافی ترانس رکتال اغلب برای بررسی پروستات مورد استفاده قرار می‌گیرد، تصاویر حاصل از این نوع سونوگرافی اندازه پروستات و قسمت‌های غیر طبیعی مانند تومورها را نشان می‌دهد، برای تعیین سرطانی بودن این تومورها پزشک از بیوپسی استفاده می‌کند.

ام آر آی و سی تی اسکن

ام آر آی نوعی آزمایش است که از اندام‌های داخلی بدن و بافت‌های نرم، بدون استفاده از اشعه ایکس عکسبرداری می‌کند، در سی تی اسکن از ترکیبی از اشعه ایکس و فناوری رایانه برای ایجاد تصاویر سه بعدی استفاده می‌شود، ام آر آی و سی تی اسکن می‌توانند به شناسایی ساختارهای غیر عادی در دستگاه ادراری کمک کنند اما این روش‌ها نمی‌توانند بین تومورهای سرطانی و بزرگ شدن غیرسرطانی پروستات تمایز قائل شوند.

چه افرادی به انجام تست پروستات نیاز دارند؟

چه افرادی به انجام تست پروستات نیاز دارند؟

هیچ دستورالعمل رسمی در مورد غربالگری پروستات وجود ندارد اما سازمان غذا و داروی آمریکا توصیه می‌کند که انجام تست‌های پروستات از سنین زیر می‌تواند مفید باشد:

  1. مردان ۵۰ سال با خطر متوسط ابتلاء به بیماری‌های پروستات
  2. مردان ۴۵ سالی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های پروستات قرار دارند.
  3. مردان ۴۰ سال که سابقه خانوادگی ابتلاء به بیماری‌های پروستات یا سرطان پروستات را در سنین پایین دارند.

افرادی که در معرض خطر بالای بیماری‌های پروستات قرار دارند، شامل مبتلایان به چاقی و افرادی هتند که سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری‌ها را دارا می باشند.

نتیجه گیری

در این مطلب توضیحات جامعی در مورد پروستات و عملکرد آن ارائه شده است، سپس به انواع تست‌های پروستات پرداخته شده است و در ادامه ضرورت انجام این تست‌ها برای افراد در مغرض خطر توضیح داده شده است.

نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا