خدمات چشم پزشکی
موضوعات داغ

پیوند قرنیه – جراحی پیوند کراتوپلاستی چگونه است؟

چشم به عنوان حساس‌ترین و یکی از کلیدی‌ترین اعضای بدن که مسئولیت عظیم بینایی را به عهده دارد، گاهی تحت تاثیر عوامل مختلفی دچار اختلالاتی می‌شود. برخی از این اختلالات یا بیماری‌های چشمی با دارو و یا تجویز عینک برطرف می‌شوند. اما گاهی قضیه از این فراتر می‌رود و چشم نیاز به درمان‌های جدی مانند پیوند قرنیه چشم دارد. قرنیه در واقع لایه شفاف بیرونی و شفاف جلوی چشم است که بقیه بخش‌های چشم را می‌پوشاند. نور ابتدا از قرنیه عبور می‌کند و به شبکیه چشم برای پردازش می‌رسد. بنابراین قرنیه باید کاملا شفاف باشد و هرگونه مشکلی در آن می‌تواند باعث مشکلات بینایی مانند تاری دید و در صورت عدم درمان ممکن است حتی به کور شدن فرد هم منتهی شود. پیوند قرنیه (کراتوپلاستی) یک عمل جراحی است که بخشی از قرنیه شما را با بافت قرنیه اهداکننده جایگزین می‌کند. درصد موفقیت پیوند قرنیه در بسیاری از عمل‌ها بالاست. البته این موفقیت به عوامل مختلفی مانند شرایط بیمار و تبحر پزشک جراح بستگی دارد. با معرفی پیوسته روش جدید پیوند قرنیه میزان درصد این موفقیت افزایش یافته است. خانه پزشک ایرانیان در این مقاله به بررسی جنبه‌های مختلف پیوند قرنیه پرداخته است.

چرا باید جراحی پیوند قرنیه انجام داد؟

پیوند قرنیه معمولا برای اصلاح دید فردی که قرنیه آن دچار آسیب شده است تجویز می‌شود انجام جراحی پیوند قرنیه می‌تواند درد یا دیگر علائم ناشی از آسیب دیدگی قرنیه را از بین ببرد از جمله مشکلاتی که با پیوند قرنیه قابل برطرف شدن است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. قوز قرنیه (حالتی است که بخش هلالی قرنیه خیلی حالت تیزی پیدا می‌کند)
  2. نازک شدن قرنیه
  3. ایجاد زخم بر روی قرنیه که به علت عفونت یا جراحت به وجود آمده است
  4. کدر و مات شدن قرنیه
  5. تورم قرنیه
  6. ایجاد زخم بر روی قرنیه به دلیل عفونت
  7. عوارض ایجاد شده به دلیل جراحی‌های قبلی

چرا باید جراحی پیوند قرنیه انجام داد؟

پیوند قرنیه با ضخامت کامل

پیوند قرنیه معمولا به دو صورت با ضخامت کامل و ضخامت جزیی انجام می‌شود. با توجه به میزان آسیب دیدگی چشم شما، پزشک تشخیص می‌دهد که شما به پیوند قرنیه با ضخامت کامل یا ضخامت جزیی نیاز دارید. در صورتی که هر دو لایه جلویی و داخلی قرنیه آسیب دیده باشد ممکن است نیاز به تعویض کل قرنیه باشد. این عمل کراتوپلاستی نافذ (PK) یا پیوند قرنیه با ضخامت کامل نامیده می‌شود. قرنیه بیمار آسیب دیده برداشته می‌شود. سپس قرنیه اهدا کننده شفاف در جای خود پیوند داده می‌شود. PK دوره بهبودی طولانی‌تری نسبت به سایر انواع پیوند قرنیه دارد. بازگرداندن بینایی کامل پس از PK ممکن است تا یک سال یا بیشتر طول بکشد.

نوشته های مشابه

با PK، احتمال کمی بیشتر از سایر انواع پیوند قرنیه وجود دارد که قرنیه پس داده شود. این زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن به بافت جدید قرنیه حمله می‌کند.

مطالب بیشتر: لیزیک چشم

پیوند قرنیه با ضخامت جزیی

گاهی اوقات لایه‌های جلویی و میانی قرنیه آسیب می‌بینند. در این حالت، فقط آن لایه‌ها حذف می‌شوند. لایه اندوتلیال یا لایه نازک پشت در جای خود نگه داشته می‌شود. این پیوند کراتوپلاستی لاملار عمقی قدامی (DALK) یا پیوند قرنیه با ضخامت جزئی نامیده می‌شود. افراد مبتلا به قوز قرنیه یا اسکار قرنیه که بر لایه‌های داخلی تأثیر نگذاشته است این روش پیوند قرنیه را انجام می‌دهند.

زمان بهبود بعد از DALK کوتاه‌تر از بعد از پیوند کامل قرنیه است. همچنین احتمال رد شدن قرنیه جدید کمتر است. از آنجا که خود چشم شما باز نشده است، بعید است که عدسی و عنبیه آسیب ببینند و احتمال عفونت در داخل چشم شما کمتر است.

خطرات جراحی پیوند قرنیه

پیوند قرنیه نسبتا یک جراحی ایمن و بی‌خطر است اما مانند هر روش درمانی دیگر می‌تواند خطرات یا عوارضی به همراه داشته باشد از جمله:

  1. عفونت چشم
  2. افزایش خطر کدر شدن لنز چشم‌ها
  3. افزایش فشار در کره چشم
  4. مشکلاتی ناشی از بخیه که به منظور ثابت کردن قرنیه‌ اهدا شده توسط جراح انجام شده است
  5. عدم قبول قرنیه اهدا شده
  6. تورم قرنیه

بهبودی بعد از پیوند قرنیه

کل زمان بهبود پیوند قرنیه می‌تواند تا یک سال یا بیشتر باشد. در ابتدا، بینایی شما در چند ماه اول تار می‌شود و در برخی موارد ممکن است بدتر از قبل باشد، در حالی که چشم شما به قرنیه جدید خود عادت می‌کند.

بهبودی کامل پس از جراحی پیوند قرنیه

با بهبود بینایی، به تدریج می‌توانید به فعالیت‌های عادی روزانه خود بازگردید. در چند هفته اول، ورزش‌های سنگین و بلند کردن اجسام ممنوع است. با این حال، بسته به شغل و سرعت بهبود بینایی شما باید بتوانید ظرف یک هفته پس از عمل به سر محل کار یا تحصیل خود بازگردید.

قطره‌های چشمی استروئیدی برای چندین ماه تجویز می‌شود تا به بدن شما کمک کند تا پیوند قرنیه جدید را بپذیرد و همچنین سایر داروها برای کنترل عفونت، ناراحتی و تورم. شما باید همیشه چشم خود را با پوشیدن یک سپر یا یک عینک محافظت کنید تا هیچ چیز ناخواسته با چشم شما برخورد نکند یا وارد آن نشود.

در صورت استفاده از بخیه در جراحی شما، بسته به سلامت چشم و میزان بهبودی معمولاً سه تا ۱۷ ماه پس از عمل برداشته می‌شوند. می‌توان بخیه‌های اطراف بافت جدید قرنیه را تنظیم کرد تا میزان آستیگماتیسم ناشی از نامنظم شدن سطح چشم را کاهش دهد.

مانند هر نوع جراحی، همیشه دستورالعمل‌های جراح چشم خود را انجام دهید تا به حداقل رساندن عوارض پیوند قرنیه و تسریع بهبودی کمک کنید.

مطالب بیشتر: معرفی بهترین چشم پزشک

نتایج جراحی پیوند قرنیه

میزان موفقیت طولانی مدت به عوامل متعددی از جمله علت زمینه‌ای آسیب قرنیه، تکنیک جراحی مورد استفاده، تخصص جراح پذیرش سیستم ایمنی بیمار از پیوند اهدا کننده (رد عضو) و عوامل دیگر بستگی دارد. از آنجا که نرخ‌ها بسیار متفاوت است، باید از پزشک خود در مورد نتیجه جراحی پیوند قرنیه و میزان موفقیت چشم خود سوال کنید. اکثر افرادی که پیوند قرنیه دریافت می کنند، حداقل تا حدودی بینایی خود را بازیابی می‌کنند.

مهم است که به خاطر داشته باشید که معمولاً بینایی پس از جراحی تار می‌شود و به تدریج با گذشت زمان بهبود می‌یابد. همچنین باید عوارض پیوند قرنیه مانند عفونت، خونریزی، گلوکوم، نشر مایعات از قرنیه، جدا شدن پیوند قرنیه و … را درنظر گرفت که همگی برروی نتیجه پیوند قرنیه موثر هستند.

مدت زمان لازم برای بازگشت به بینایی خوب به عوامل مختلفی از جمله نوع جراحی انجام شده بستگی دارد. ممکن است تا ۱۲ ماه طول بکشد تا بینایی کامل در بیمارانی که تحت پیوند بافت با ضخامت کامل قرار گرفته‌اند به دست آید. برای پیوندهای اندوتلیال (DMEK و DSAEK) ، بینایی خوب معمولا ظرف ۳ ماه به دست می‌آید.

خطر عوارض و رد قرنیه شما تا سال‌ها پس از پیوند قرنیه ادامه می‌یابد. به همین دلیل، سالانه به چشم پزشک خود مراجعه کنید. رد قرنیه را اغلب می‌توان با داروها مدیریت کرد.

علائم عدم قبول قرنیه‌ پیوندی

در برخی از موارد ممکن است که سیستم ایمنی بدن به طور کاملا اشتباهی به قرنیه پیوند زده شده به عنوان عامل خارجی حمله کند که به این حالت عدم قبول قرنیه می‌گویند که ممکن است به مراقبت پزشکی یا انجام دوباره پیوند نیاز باشد اگر هر کدام از علائم زیر را در خود مشاهده کردید حتما به پزشک مراجعه کنید زیرا می‌تواند نشانه عدم پذیرش قرنیه پیوندی باشد:

  1. از دست دادن دید
  2. درد
  3. قرمزی
  4. حساسیت به نور
  5. عدم پذیرش قرنیه پیوندی معمولا در ۱۰ درصد از جراحی‌ها اتفاق خواهد افتاد.

علائم عدم قبول قرنیه‌ پیوندی

آماده سازی بیمار برای جراحی پیوند قرنیه

قبل از انجام جراحی باید مراحل زیر را طی کرد:

معاینه چشم‌ ها

پزشک به معاینه و بررسی چشم‌ها خواهد پرداخت تا عاملی را که ممکن است بعد از جراحی ایجاد مشکل کند، بیابد

اندازه ‌گیری چشم‌ ها

پزشک اندازه قرنیه ‌ای را که باید پیوند داده شود مشخص خواهد کرد.

بررسی تمام داروها و مکمل هایی که بیمار مصرف می‌کند

ممکن است که نیاز باشد بیمار برخی از داروها یا مکمل‌ها را قبل یا بعد از جراحی پیوند قرنیه متوقف کند.

درمان دیگر مشکلات چشم

برخی از مشکلات چشم مربوط به قرنیه نخواهد بود پس باید آن‌ها را قبل از جراحی درمان کرد مشکلاتی از قبیل: التهاب یا عفونت، زیرا این موارد می‌تواند موفقیت آمیز بودن جراحی را دچار مشکل کند

قطعا پزشک در مورد خطرات، نوع جراحی و انتظاراتی که از جراحی دارد با بیمار صحبت خواهد کرد.

یافتن قرنیه برای پیوند

بیشتر قرنیه‌های مورد استفاده در پیوند قرنیه از قرنیه افراد فوت شده تهیه می‌شوند به همین دلیل فردی که نیاز به پیوند قرنیه دارد لازم نیست که منتظر بماند زیرا بسیاری از افراد وصیت می‌کنند که بعد از مرگ‌شان قرنیه آن‌ها را اهدا کنند مگر این که شرایط خاصی داشته باشند به عنوان مثال افرادی که مبتلا به بیمارهایی مانند مشکلات سیستم عصبی، عفونت، عمل چشم در گذشته یا مرگ بدون اطلاع از دلیل آن، بوده‌اند موارد مناسبی برای اهدای قرنیه به شمار نخواهند رفت.

مطالب بیشتر: لوچی چشم و روش های درمانی

جراحی پیوند چشم چگونه است؟

در روز جراحی برای آرامش بیمار به او آرام بخش داده خواهد شد و از بی‌حسی ناحیه‌ای برای بی‌حس شدن چشم استفاده خواهند کرد در طی جراحی، بیمار بیدار خواهد بود اما دردی را احساس نخواهد کرد در جراحی معمول قرنیه چشم، جراح بخشی از قرنیه را که باید خارج شود برش می‌دهد، وسیله‌ای که این کار را انجام می‌دهد مانند قالب کلوچه عمل می‌کند تا بافت را به صورت دایره‌ای و منظم برش دهد سپس جراح قرنیه‌ اهدایی را برش خواهد داد تا درست اندازه قرنیه خارج شده از چشم بیمار شود جراح از نخ بخیه‌ مناسبی برای بخیه‌ قرنیه‌ اهدایی استفاده خواهد کرد و در جلسات بعدی که بیمار برای معاینه به چشم پزشک مراجعه می‌کند، نخ بخیه را از چشم او خارج می‌کند در برخی از موارد که بیمار اجازه استفاده از قرنیه‌ اهدایی را ندارد جراح از قرنیه مصنوعی استفاده خواهد کرد.

جراحی پیوند چشم چگونه است؟

پیوند بخشی از قرنیه

به دلیل انواع مختلف بیماری‌های قرنیه پیوند کامل آن همیشه راه مناسبی برای درمان نیست در مواردی دیگر می‌توان تنها بخشی از لایه و بافت قرنیه که تحت تاثیر بیماری است را با پیوند اهدایی جایگزین کرد در ادامه خانه پزشک ایرانیان دیگر انواع جراحی پیوند قرنیه را معرفی خواهد کرد:

کراتوپلاستی اندوتلیال (Endothelial keratoplasty)

جراح در این نوع جراحی بافت آسیب دیده‌ی قرنیه را از لایه‌های پشتی قرنیه (اندوتلیوم و غشای Decement

) خارج خواهد کرد این غشا لایه‌ای بسیار نازک است که از اندوتلیوم در برابر جراحت و عفونت محافظت می‌کند، بافت اهدایی درست در محل بخش خارج شده قرار داده می‌شود؛ این جراحی دارای دو روش DSEK و DMNK است.

پیوند لاملار قدامی قرنیه (Anterior lamellar keratoplasty)

در این جراحی بافت آسیب دیده از قرنیه را از لایه‌هایی که در جلو قرار گرفته‌اند ( اپیتلیوم و استروما) خارج می‌کنند اما لایه پشتی اندوتلیال را بدون تغییر رها خواهند کرد؛ وقتی که لایه زیرین قرنیه آسیب دیده باشد این روش بسیار مناسب است اما این روش نیز خود دارای دو نوع SALK و DLAK است.

بعد از جراحی پیوند قرنیه

بعد از جراحی پیوند قرنیه

بعد از این که جراحی پیوند قرنیه انجام شد موارد زیر را رعایت کنید:

مراقبت‌ های لازم پزشکی

قطره و داروهای خوراکی که بعد از جراحی و دوران بازیابی مورد استفاده قرار می‌گیرند به جلوگیری از عفونت، تورم و درد کمک خواهند کرد پس از مصرف به موقع آن‌ها غفلت نکنید.

استفاده از چشم ‌بند

پوشیدن چشم‌بند به بیمار کمک خواهد کرد که سریع‌تر بهبود یابد و دوران بازیابی او سریع‌تر به پایان برسد.

مراقبت از چشم‌ ها در برابر جراحت

بعد از جراحی زیاد به خود سخت نگیرید و سعی کنید که آهسته به زندگی عادی خود باز گردید و فعالیت‌های خود مانند ورزش کردن را از سر بگیرید اما نیاز به مراقبت‌های ویژه نیز خواهید داشت تا از این طریق از آسیب دیدن چشم‌ها جلوگیری کنید.

معاینه های منظم

تا یک سال بعد از جراحی نیاز است که بیمار به طور منظم توسط پزشک معاینه شود تا روند بهبود او تحت کنترل قرار گیرد، در نظر داشته باشید که ممکن است دید تا چند ماه بعد از جراحی به طور کامل و واضح نباشد زیرا نیاز است که به قرنیه‌ی جدید زمان بدهید تا با چشم سازگار شود چشم‌پزشک قطعا تدابیری برای بعد از جراحی در نظر خواهد گرفت تا هر چه سریع‌تر دید شما بهبود یابد.

نتیجه گیری درباره پیوند قرنیه

بیشتر افرادی که تحت عمل پیوند قرنیه قرار می‌گیرند بینایی آن‌ها بهبود خواهد یافت و نتیجه‌ی بعد از جراحی به سلامتی بیمار و علت انجام عمل پیوند بستگی خواهد داشت پیوند قرنیه به رفع نقص و مشکلات قرنیه می‌پردازد و یکی از متداول‌ترین جراحی‌های چشم است که در اکثر موارد با موفقیت همراه است خانه پزشک ایرانیان در این مقاله به طور کامل به عمل پیوند قرنیه پرداخت.

منبع
mayoclinicwebmdclevelandclinicaao
نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا