قلب و عروق
موضوعات داغ

کلسترول چیست؟ عوامل خطرناک ابتلا به کلسترول بالا

کلسترول نوعی لیپید است، این ماده مومی مانند چربی به طور طبیعی توسط کبد تولید می‌شود و برای تشکیل غشاهای سلولی، تولید برخی هورمون‌ها و ویتامین D ضروری است؛ کلسترول در آب حل نمی‌شود، بنابراین می‌تواند به تنهایی از طریق خون عبور کند، برای کمک به انتقال کلسترول، کبد لیپوپروتئین تولید می‌کند، لیپوپروتئین‌ها ذراتی هستند که از چربی و پروتئین ساخته می‌شوند، آن‌ها کلسترول و تری گلیسیرید (نوع دیگری از لیپید) را از طریق جریان خون حمل می‌کنند، دو شکل عمده لیپوپروتئین شامل لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) و لیپوپروتئین با چگالی بالا(HDL)  می‌باشد، اگر خون حاوی کلسترول بالای با چگالی کم باشد، به عنوان کلسترول بالا شناخته می‌شود که در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به بسیاری از مشکلات سلامتی از جمله حمله قلبی یا سکته مغزی شود. در این مطلب اطلاعات جامع و کاملی در مورد بیماری کلسترول بالا، علائم، عوامل ایجاد کننده و روش‌های درمانی آن توسط سایت سلامت و پزشکی خانه پزشک ایرانیان ارائه شده است.

کلسترول چیست؟

کلسترول ماده مومی شکلی است که در خون یافت می‌شود، بدن برای ساخت سلول‌های سالم به کلسترول نیاز دارد اما مقادیر بالای آن می‌تواند خطر بیماری قلبی را افزایش دهد، سطح بالای کلسترول می‌تواند رسوبات چربی در رگ‌های خونی ایجاد کند که درنهایت این رسوبات رشد کرده و جریان خون کافی در عروق را دشوار می‌کند، گاهی اوقات این رسوبات می‌توانند به طور ناگهانی شکسته شده و ایجاد لخته کنند که این لخته‌ها باعث حمله قلبی یا سکته مغزی می‌شوند؛ بالا بودن سطح کلسترول می‌تواند ارثی باشد اما اغلب در نتیجه انتخاب سبک زندگی ناسالم ایجاد می‌شود، یک رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و گاهی اوقات مصرف داروها می‌توانند به کاهش کلسترول بالا کمک کنند.

کلسترول چیست؟
کلسترول بالا

انواع کلسترول

کلسترول LDL یا کلسترول بد

لیپوپروتئین با چگالی کم که اغلب کلسترول بد نامیده می‌شود، کلسترول را به عروق بدن می‌رساند، اگر میزان این کلسترول در بدن بالا باشد، می‌تواند بر روی دیواره رگ‌ها تجمع یابد، این تجمع به عنوان پلاک کلسترول نیزبه شناخته می‌شود، این پلاک عروق را باریک، جریان خون را محدود و خطر لخته شدن خون را افزایش می‌دهد؛ اگر لخته خون شریان قلب یا مغز را مسدود کند، می‌تواند باعث حمله قلبی یا سکته مغزش شود؛ بر طبق تحقیقات انجام شده بیش از یک سوم بزرگسالان به سطح بالای کلسترول LDL مبتلا هستند.

کلسترول HDL یا کلسترول خوب

لیپوپروتئین با چگالی بالا که کلسترول خوب نیز نامیده می‌شود، به بازگرداندن کلسترول بد به کبد و خروج آن از بدن کمک می‌کند، در نتیجه این کلسترول از تجمع پلاک کلسترول در عروق جلوگیری می‌کند، سطح سالم HDL در بدن می‌تواند خطر لخته شدن خون، بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را کاهش دهد.

انواع کلسترول

تری گلیسیرید

تری گلیسیرید نوع دیگری از چربی است که با کلسترول متفاوت است، در حالی که بدن از کلسترول برای ساخت سلول‌ها و برخی از هورمون‌ها استفاده می‌کند، از تری گلیسیرید به عنوان منبع انرژی بهره می‌گیرد، در صورتی که بدن به طور مکرر کالری بیشتری از آنچه نیاز دارد، دریافت کند، سطح تری گلیسیرید بالا می‌رود. این ممکن است خطر مشکلات سلامتی از جمله بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.

مطالب بیشتر: بهترین دکتر قلب در تهران

عملکرد کلسترول در بدن

LDL کلسترول را از کبد به سلول‌های مورد نیاز بدن منتقل می‌کند، در حالی که HDL کلسترول را در جهت معکوس یعنی از سلول‌ها به کبد حمل می‌کند؛ بدن از کلسترول برای ساختن برخی هورمون‌ها، ویتامین D و موادی که به هضم غذا کمک می‌کنند، مورد استفاده قرار می‌دهد، به طور خواص، از کلسترول برای تولید هورمون‌های استرس استفاده می‌شود، این هورمون‌ها همچنین با عنوان هورمون‌های کورتیکوئید آدرنال نیز شناخته می‌شوند و شامل کورتیزول، کرتیکواسترون و غیره هستند؛ کلسترول همچنین برای ساخت هورمون‌های جنسی مانند آندروژن و استروژن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

علاوه بر این، در ساخت اسید های صفراوی که در هضم غذا و به ویژه هضم چربی نقش دارند نیز از کلسترول استفاده می‌شود، کلسترول موجود در اسید صفراوی پس از استفاده برای تجزیه چربی‌ها دوباره در مجاری روده جذب می‌شوند، بنابر این یکی از راه‌های کاهش سطح کلسترول، هدف قرار دادن این جذب مجدد است؛ به طور کلی وجود کلسترول در بدن بسیار مهم است زیرا این مواد برای عملکرد بدن ضروری هستند.

علائم کلسترول بالا

سطح بالای کلسترول اغلب علائم خاصی ایجاد نمی‌کند، اگر مبتلا به کلسترول بالا باشید، بدن ممکن است کلسترول اضافی را در رگ‌هایی که خون را از قلب به سایر اندام‌های بدن می‌رسانند، ذخیره کند؛ تجمع کلسترول در عروق به عنوان پلاک شناخته می‌شود، با گذشت زمان پلاک می‌تواند سخت شده و عروق را باریک کند، رسوبات زیاد پلاک می‌تواند یک رگ را به طور کامل مسدود کند، علاوه بر این پلاک‌های کلسترول می‌توانند از هم جدا شده و منجر به تشکیل لخته خون و مسدود کردن جریان خون شوند، شریان مسدود شده به قلب می‌تواند سبب حمله قلبی شود، همچنین شریان مسدود شده در مغز نیز می‌تواند باعث سکته مغزی شود، برخی از افراد تا زمانی که دچار یکی از این عوامل تهدید کننده زندگی نشده‌اند، نسبت به بالا بودن سطح کلسترول خود بی اطلاع هستند، برخی از افراد نیز از طریق معاینات معمول که شامل آزمایش خون است به وجود این مشکل پی‌می برند.

مطالب بیشتر: همه چیز درباره فشار خون بالا

علائم کلسترول بالا

تشخیص کلسترول بالا

یک آزمایش خون ساده می‌تواند سطح کلسترول در بدن را تعیین کند، این آزمایش موارد زیر را مشخص می‌کند:

  1. کلسترول کل
  2. کلسترول HDL
  3. کلسترول LDL
  4. تری گلیسیرید

برای اندازه گیری دقیق سطح کلسترول، لازم است ۹ تا ۱۲ ساعت قبل از گرفتن نمونه خون از خوردن و آشامیدن بپرهیزید.

علل ابتلا به کلسترول بالا

کلسترول از طریق خون منتقل شده و به پروتئین‌ها متصل می‌شود، عواملی که می‌توانند موجب بالا رفتن سطح کلسترول شوند، شامل کم تحرکی، چاقی و رژیم غذایی ناسالم است. عوامل خارج از کنترل نیز ممکن است در این بیماری نقش داشته باشند، به عنوان مثال ترکیب ژنتیک ممکن است سلول‌ها را در از بین بردن کلسترول بد از خون به طور موثر بازداشته و یا باعث تولید مقادیر بیش از حد کلسترول توسط کبد شوند.

علل ابتلا به کلسترول بالا

عوامل خطرناک ابتلا به کلسترول بالا

بر اساس تحقیقات صورت گرفته توسط متخصصان خانه پزشک ایرانیان، عواملی که می‌توانند خطر بالا رفتن سطح کلسترول را افزایش دهند شامل موارد زیر هستند:

  1. رژیم غذایی ضعیف: مصرف چربی‌های اشباع که در گوشت‌های فرآوری شده حیوانی وجود دارند و چربی‌های ترانسی که در برخی مواد غذایی موجود هستند، می‌توانند سطح کلسترول را افزایش دهند. غذاهایی که کلسترول بالایی دارند شامل گوشت قرمز و لبنیات پرچرب هستند.
  2. چاقی: داشتن شاخص توده بدنی بالا افراد را در معرض خطر ابتلا به کلسترول بالا قرار می‌دهند.
  3. کم تحرکی و عدم ورزش: ورزش کردن علاوه بر افزایش سطح کلسترول خوب در بدن، باعث افزایش اندازه ذرات کلسترول بد می‌شود، این امر آسیب کمتری در بدن ایجاد می‌کند.
  4. سیگار کشیدن: سیگارکشیدن به دیواره رگ‌های خونی آسیب رسانده و باعث می‌شود که این رگ‌ها در معرض تجمع رسوبات چربی قرار گیرند؛ سیگار کشیدن همچنین ممکن است سطح کلسترول خوب در بدن را کاهش دهد.
  5. سن: از آنجا که با افزایش سن شیمی بدن تغییر می‌کند، خطر بالا رفتن سطح کلسترول نیز افزایش می‌یابد.
  6. دیابت: قند خون بالا منجر به افزایش سطح خطرناکی از کلسترول بد و کاهش سطح کلسترول خوب در بدن می‌شود، قند خون بالا همچنین به دیواره رگ‌ها آسیب می‌رساند.

مطالب بیشتر: سکته قلبی و علائم آن

عوارض ناشی از کلسترول بالا

سطح بالای کلسترول می‌تواند باعث تجمع خطرناک کلسترول و رسوبات دیگر در دیواره عروق شود، این رسوبات می‌توانند جریان خون را در شریان‌ها کاهش داده و عوارضی مانند موارد زیر ایجاد کنند:

  1. درد قفسه سینه: اگر عروق خونرسانی کننده قلب تحت تأثیر قرار گیرند، ممکن است درد قفسه سینه و سایر علائم بیماری عروق کرونر ایجاد شود.
  2. حمله قلبی: در صورت پارگی پلاک‌ها، لخته خون می‌تواند در محل پارگی پلاک ایجاد شود و در نتیجه جریان خون مسدود شده و فرد دچار حمله قلبی شود.
  3. سکته مغزی: همانند حمله قلبی، سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که لخته خون مانع جریان خون در بخشی از مغز شود.

درمان کلسترول بالا

درمان کلسترول بالا

تغییر شیوه زندگی مانند ورزش کردن و پیروی از یک رژیم غذایی سالم اولین خط دفاعی در برابر سطح کلسترول بالا است، علاوه بر این، انتخاب دارو یا ترکیبی از داروها برای پایین آوردن سطح کلسترول به عوامل مختلفی از جمله سن، سطح سلامتی و عوارض احتمالی داروها بستگی دارد، برای آگاهی بیشتر از درمان‌های کاهش دهنده سطح بالای کلسترول با مجله سلامت و پزشکی خانه پزشک ایرانیان همراه باشید:

داروهای تجویزی معمول برای کلسترول بالا

  1. استاتین‌ها: استاتین ماده‌ای که کبد برای تولید کلسترول به آن نیاز دارد را مسدود می‌کند، این امر باعث می‌شود که کبد کلسترول را از خون خارج کند، استاتین‌ها همچنین می‌توانند به بدن کمک کنند تا کلسترول را از رسوبات جمع شده در دیواره شریان‌ها جذب کرده و به طور بالقوه بیماری عروق کرونر را معکوس کند.
  2. مهارکننده‌های جذب کلسترول: روده کوچک کلسترول موجود در رژیم غذایی را جذب کرده و در جریان خون آزاد می‌کند، برخی از داروها با محدود کردن میزان جذب کلسترول در رژیم غذایی، به کاهش کلسترول خون کمک می‌کنند.
  3. داروهای تزریقی: برخی از داروهای تزریقی می‌توانند به کبد کمک کنند تا کلسترول بد بیشتری را جذب کند، این امر میزان کلسترولی که در خون جریان دارد را کاهش می‌دهد.

مطالب بیشتر: انواع بیماری های قلبی

داروهای تجویزی برای تری گلیسیرید بالا

  1. نیاسین: نیاسین توانایی کبد را در تولید کلسترول بد محدود می‌کند.
  2. مکمل‌های اسید چرب امگا ۳: مکمل‌های امگا ۳ می‌توانند به کاهش تری گلیسیرید کمک کنند.
  3. فیبرات‌ها: داروهای فنوفیبرات، تولید کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم در کبد را کاهش داده و سرعت حذف تری گلیسیرید خون را افزایش می‌دهند.

نتیجه گیری کلسترول بالا 

در این مطلب توضیحات جامعی در مورد کلسترول و انواع آن ارائه شده است، سپس به عملکرد کلسترول در بدن و علائم بالا بودن سطح آن پرداخته شده است، در ادامه به علل و عوامل خطرزای ابتلا به کلسترول بالا و همچنین روش تشخیصی آن اشاره شده و در آخر عوارض بالا بودن سطح کلسترول در بدن و روش‌های درمانی این بیماری مورد بررسی قرار گرفته است.

نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا