طب سنتی
موضوعات داغ

گیاه درمانی – موارد استفاده، عوارض احتمالی و رایج ترین گیاهان دارویی

گیاه درمانی که همچنین به عنوان درمان با گیاه یا پزشکی گیاهی شناخته می‌شود، شامل استفاده از گیاه یا بخشی از آن برای اهداف درمانی است، قسمت گیاهی یک دارو ممکن است شامل برگ ،گل، ساقه، دانه، ریشه، میوه یا پوست گیاه باشد و برای درمان زخم‌ها و طیف وسیعی از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گیرد. هزاران سال است که گیاهان منبع مواد دارویی بوده‌اند، علاوه بر این، بسیاری از داروهایی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند نیز از گیاهان تهیه می‌شوند، در سال‌های اخیر استفاده از داروهای گیاهی محبوبیت فراوانی یافته است، در این مطلب متخصصان سلامت و پزشکی خانه پزشک ایرانیان اطلاعات جامع و مفیدی را در مورد روش گیاه درمانی و انواع رایج گیاهان درمانی ارائه کرده‌اند.

گیاه درمانی چیست؟

گیاه درمانی روشی برای درمان مسائل مربوط به سلامتی است که مبتنی بر استفاده از گیاهان و عصاره گیاهان به صورت گیاهی یا مالشی بر روی پوست می‌باشد، داروهای گیاهی ریشه در عمل پزشکی دارند و از زمان‌های بسیار قدیم، پزشکان برای درمان انواع بیماری‍ها و کمک به عملکردهای بدن از گیاهان دارویی بهره می‌گرفتند، علاوه بر این، بیش از یک چهارم کل داروهایی که در حال حاضر مورد استفاده قرار می‌گیرند، حاوی مواد فعال مشتق شده از همان گیاهان باستانی هستند؛ داروهای گیاهی مرز بین غذا و دارو را از بین می‌برند، استفاده از گیاهان و ادویه‌ها در پخت و پز غداها تاثیر چشمگیری در پیشگیری از بیماری‌ها دارند و همچنین یکی از بهترین روش‌ها برای بهره گیری از قدرت درمانی آن‌ها به شمار می‌روند، از پزشکی گیاهی تقریباً برای درمان یا تسکین هر بیماری پزشکی استفاده می‌شود.

گیاه درمانی چیست؟

داروهای گیاهی قدیمی‌ترین روش بهبودی از بیماری‌ها به شمار می‌روند، گیاهان در بیشتر فرهنگ‌های سنتی مورد استفاده قرار گرفته و تاثیر فراوانی بر بسیاری از سیستم‌های پزشکی از جمله طب سنتی چینی، هندی و طب سنتی سایر مناطق جهان دارند، تاریخچه مکتوب فرهنگ روم، مصر، پارس و عبری نشان می‌دهد که این فرهنگ‌ها برای درمان تقریباً هر نوع بیماری شناخته شده از روش پزشکی گیاهی استفاده می‌کرده‌اند؛ تاریخچه داروهای گیاهی در واقع بخشی از تاریخچه خود دارو بوده و دانش گیاه شناسی در خلال جنگ‌های صلیبی از خاورمیانه به اروپا وارد شده است، بسیاری از داروهای تجویزی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند، در اصل از درختان، بوته‌ها یا گیاهان تشکیل شده‌اند.

موارد استفاده از گیاه درمانی

داروهای گیاهی، درمان‌هایی را برای تقریباً هر نوع بیماری که بر هر سیستم بدن تاثیر می‌گذارد، ارائه می‌دهد، رایج‌ترین شرایطی که توسط گیاهان دارویی قابل درمان هستند، شامل موارد زیر می‌باشد:

  1. مشکلات پوستی مانند پسوریازیس، آکنه و اگزما
  2. مشکلات گوارشی مانند زخم معده، کولیت، سندروم روده تحریک پذیر، سوء هاضمه و سوزش معده
  3. بیماری‌های قلبی و گردش خون مانند آنژین، فشار خون بالا، واریس، زخم
  4. اختلالات زنان مانند سندروم قبل از قاعدگی و مشکلات یائسگی

سایر شرایطی که ممکن است توسط گیاهان دارویی درمان شوند، عبارتند از:

  1. آرتروز
  2. بی خوابی
  3. استرس و شرایط عصبی
  4. سردرد و میگرن
  5. عفونت دستگاه تنفسی فوقانی
  6. سرماخوردگی و آنفولانزا
  7. پاسخ‌های آلرژیک مانند تب یونجه و آسم

چه افرادی باید از گیاه درمانی اجتناب کنند؟

مشاوران خانه پزشک ایرانیان مصرف گیاهان دارویی را برای افراد زیر مناسب نمی‌دانند:

  1. افرادی که داروهای دیگری مصرف می‌کنند.
  2. افرادی که بیماری‌های جدی مانند بیماری‌های کبد یا کلیه دارند.
  3. افرادی که قصد انجام جراحی دارند.
  4. افرادی که در حال انجام پرتودرمانی هستند.
  5. زنان باردار یا شیرده
  6. افراد مسن
  7. کودکان، مانند تمام داروها، داروهای گیاهی نیز باید از دید و دسترس کودکان دور نگه داشته شوند.

در صورت استفاده از داروهای گیاهی قبل از انجام عمل جراحی، باید به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا برخی از داروهای گیاهی ممکن است با داروی بیهوشی یا سایر داروهایی که قبل، حین و بعد از عمل مورد استفاده قرار می‌گیرند، تداخل داشته باشند، علاوه بر این، برخی از داروهای گیاهی ممکن است در لخته شدن خون و فشار خون تداخل ایجاد کرده و خطر خونریزی در حین یا بعد از جراحی را افزایش دهند.

رایج‌ترین انواع گیاهان دارویی در سراسر جهان

رایج‌ترین انواع گیاهان دارویی در سراسر جهان

میخک

گیاه میخک معمولاً برای درمان یا جلوگیری از ایجاد سرماخوردگی، آنفلوانزا، عفونت و بهبود زخم‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بیشتر قسمت‌های این گیاه از جمله برگ، گل، ساقه و ریشه می‌توانند به صورت دارو مورد استفاده قرار گیرد، استفاده از این گیاه برای کوتاه مدت می‌تواند بی خطر باشد اما گاهی اوقات ممکن است همراه با عوارض جانبی مانند حالت تهوع، درد معده و بثورات پوستی باشد. افراد مبتلا به مشکلات کبدی باید از مصرف این گیاه خودداری کنند.

جینسینگ

جنسینگ یک گیاه دارویی است که ریشه آن معمولاً به صورت چای یا پودر مصرف می‌شود، این ماده اغلب در طب سنتی چین برای کاهش التهاب، تقویت سیستم ایمنی، عملکرد مغز و سطح انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد، ترکیبات موجود در ریشه جنسینگ دارای اثرات ضد سرطان، ضد دیابت و محافظت کننده سیستم ایمنی بدن هستند، با این حال، مصرف مقادیر فراوان از آن می‌تواند موجب سردرد، کم‌خوابی، مشکلات گوارشی، تاکی کاردی و فشار خون بالا شود. مصرف همزمان گیاه جنسینگ با داروهایی مانند وارفارین، هپارین، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، استروژن‌ها، کورتیکواستروئیدها یا دیگوسین، می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

جینکو بیلوبا

جینکو بیلوبا که به آن جینکو نیز گفته می‌شود، از هزاران سال پیش در پزشکی گیاهی سنتی چین مورد استفاده قرار گرفته است، این ماده حاوی انواع مختلفی از آنتی اکسیدان‌های قوی است و مزایای فراوانی دارد، گیاه جینکو طیف وسیعی از بیماری‌ها از جمله بیماری‌های قلبی، زوال عقل، مشکلات ذهنی، اختلال عملکرد جنسی، آسم، برونشیت، خستگی و وزوز گوش را درمان می‌کند، با این حال، عوارض جانبی احتمالی گیاه جینکو شامل سردرد، تپش قلب، مشکلات گوارشی، واکنش‌های پوستی و افزایش خطر خونریزی است. مصرف هم زمان این گیاه با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، داروهای ضد انعقاد، داروهای ضد تشنج و داروهای ضد افسردگی می‌تواند خطرناک باشد.

زنجبیل

زنجبیل گیاه رایجی است که می‌توان آن را به صورت تازه یا خشک مصرف کرد، زنجبیل ریزوم یا ساقه‌ای است که در زیر زمین رشد می‌کند، این ماده حاوی انواع مختلفی از ترکیبات مفید است و از آن برای درمان سرماخوردگی، حالت تهوع، میگرن و فشار خون بالا استفاده می‌شود، تحقیقات نشان می‌دهند که زنجبیل می‌تواند حالت تهوع ناشی از بارداری، شیمی درمانی و عمل‌های پزشکی را کاهش دهد، زنجبیل گیاهی است که عوارض جانبی منفی نداشته و تنها دوز‌های زیاد آن ممکن است باعث سوزش خفیف معده یا اسهال شود.

زردچوبه

زردچوبه گیاهی از خانواده زنجبیل می‌باشد و هزاران سال است در آشپزی و پزشکی گیاهی مورد استفاده قرار گرفته است، کورکومین اصلی‌ترین ترکیب فعال موجود در زردچوبه است که خاصیت ضد التهابی قوی داشته و می‌تواند شرایطی مانند التهاب مزمن، درد، سندروم متابولیک و اضطراب را درمان کند، همچنین کورکومین برای کاهش درد آرتروز، می‌تواند با داروهای ضد التهابی رایج مانند ایبوپروفن برابری کند. مکمل‌های زردچوبه و کرکومین به طور کلی بی خطر هستند اما دوزهای زیاد آن ممکن است منجر به اسهال، سردرد یا تحریک پوستی شود.

سنبل کوهی

سنبل کوهی گیاه گلداری است که تصور می‌شود باعث ایجاد آرامش می‌شود، در یونان باستان از سنبل کوهی برای رفع بی‌قراری، لرزش بدن، سردرد و تپش قلب استفاده می‌شده است. تحقیقات نشان می‌دهند که سنبل کوهی می‌تواند در رفع بی‌خوابی مفید باشد، این گیاه با عوارض جانبی خفیفی مانند سردرد و مشکلات گوارشی همراه است و در صورت مصرف همزمان با داروهای آرامبخش به دلیل اثرات ترکیبی، می‌تواند موجب بی حالی مفرط و خواب آلودگی شود.

خار مریم

خار مریم یک داروی گیاهی گل دهنده است و از گذشته تاکنون برای کمک به ترمیم زخم و تسکین بی‌خوابی، افسردگی و بیماری‌های مختلف کلیوی و ریوی مورد استفاده قرار گرفته است، این گیاه امروزه به طور عمده برای درمان افسردگی‌های خفیف تا متوسط تجویز می‌شود، گیاه خار مریم عوارض جانبی نسبتاً کمی دارد اما ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک، سرگیجه، گیجی، خشکی دهان و افزایش حساسیت به نور شود، این گیاه همچنین با داروهای متعددی از جمله داروهای ضد افسردگی، داروهای جلوگیری از بارداری، داروهای رقیق کننده خون، داروهای درد و همچنین برخی از انواع درمان‌های سرطان تداخل ایجاد می‌کند.

بابونه

بابونه یک گیاه گل دهنده و یکی از محبوب‌ترین داروهای گیاهی شناخته شده در جهان است، هزاران سال است که از بابونه به عنوان دارویی برای حالت تهوع، اسهال، یبوست، معده درد، عفونت‌های دستگاه ادراری، زخم و عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی استفاده می‌شود. این گیاه بیش از ۱۰۰ ترکیب فعال را در خود جای داده است که بسیاری از آن‌ها به فواید بی‌شمار آن کمک می‌کنند، بابونه همچنین اختلالات عاطفی و گرفتگی ناشی از سندروم قبل از قاعدگی، درد و التهاب مرتبط با آرتروز را درمان می‌کند، درمان گیاهی با بابونه در بیشتر افراد بی خطر است اما ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک شود.

موارد احتیاطی در گیاه درمانی

موارد احتیاطی در گیاه درمانی

بسیاری از مردم تصور می‌کنند که درمان با گیاه یک روش طبیعی و بی خطر است، در واقع، برخی از داروهای گیاهی بی خطر هستند اما برخی دیگر می‌توانند عوارض جانبی شدید و خطرناک ایجاد کنند، همچنین گیاهان می‌توانند با سایر درمان‌ها مانند درمان‌های سرطانی تداخل داشته باشد، برخی از درمان‌های گیاهی بر روند پردازش داروهای سرطانی در بدن تاثیر می‌گذارند، به عنوان مثال، خارمریم می‌تواند باعث دفع سریع‌تر داروی ایماتینیب شود، در نتیجه، تاثیر آن در مبارزه با سرطان در بدن کاهش می‌یابد.

برخی دیگر از داروهای گیاهی ممکن است اثر داروها را افزایش دهند، این به این معنی است که تاثیر داروها را تقویت می‌کنند، داروهای گیاهی می‌توانند موجب تداخل در داروهای دیگر شوند، به عنوان مثال، جنسینگ و زغال‌اخته آسیایی می‌توانند خطر خونریزی پس از جراحی را افزایش دهند، بعضی از داروهای گیاهی نیز باعث حساسیت بیشتر پوست در برابر نور می‌شوند، به همین دلیل نباید در حین انجام پرتو درمانی مورد استفاده قرار گیرند.

عوارض جانبی گیاه درمانی

درمان با گیاه ممکن است عوارض جانبی خاص خود را داشته باشد، به عنوان مثال برخی از گیاهان برای انسان مضر بوده و می‌توانند عوارض جانبی جدی و حتی کشنده ایجاد کنند، به همین دلیل لازم است قبل از مصرف هر نوع داروی گیاهی، ابتدا با پزشک مشورت کنید، پزشک متخصص گیاهان دارویی عوارض جانبی مربوط به هر نوع داروی گیاهی را به شما اطلاع می‌دهد، علاوه بر این، آن‌ها می‌توانند شما را از تداخلات گیاهان دارویی با داروهای تجویز شده توسط پزشکان آگاه کنند.

نتیجه گیری

در این مطلب توضیحات جامعی در مورد گیاه درمانی و تاریخچه آن ارائه شده است، سپس به موارد استفاده از این روش و موارد منع آن پرداخته شده است، در ادامه رایج‌ترین انواع گیاهان دارویی در سراسر جهان و مزایا و عوارض جانبی آنها توضیح داده شده و در آخر  عوارض جانبی پزشکی گیاهی و موارد احتیاطی مورد بررسی قرار گرفته است.

نمایش بیشتر

doctor.rahnama

یک تیم متخصص ارائه دهنده اطلاعات تخصصی در حوزه پزشکی و سلامت!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا